نهپهگه: دهبێت ئێدی بهرخۆدان سهربكهوێت- بەشی دووهم
فهرماندهیی بڕیارگهی ناوهندی هێزهكانی پاراستنی گهل"نهپهگه"، دهستنیشانیكرد، شهڕی تۆنێلهكان و ژێر زهوی و شهڕی تیمی شارهزا و پسپۆری كوردینهكراو، بنهمای سهرهكی شهڕی شۆڕشگێڕیی گهله.
ناوهندی فهرماندهیی بڕیارگهی ناوهندی هێزهكانی پاراستنی گهل"نهپهگه" بۆ فهرماندار و شهرڤانانی هێزهكانی پاراستنی گهل پهیامێكی بڵاكردهوه. بهشی دووهمی پهیامهكه بهم جۆرهیه:
ئێرادەبوونی ژنان بووە هێز و جەسارەت بۆ هەموو ژنان لەسەر ئاستی جیهان
ئێستاكە لەشەڕدا شتی هەرە گرنگ ئەوەیە. بەتایبەتی لەنێو مێژوودا بەزیهنیەتی پیاو هەمیشە وا تێگەیندراوە كە شەڕ كاری پیاوە. لەسەرەتای تێكۆشانی ئێمەدا بەكاروخەباتی هەڤاڵ سارا، عەزیمە، بێریڤان، بێریتان و زیلان ئەو زیهنیەت شكا. بەڵام بەتایبەتی لەم چەند ساڵەی دواییدا لەكوردستان ئەو پێشكەوتنانەی روویانداوە، بەتایبەتی سەرەتا لەبەرخۆدانی كۆبانێ و پاشانیش لەشەڕی هەرێمەكانی پاراستنی مێدیا و ئەو شەڕەی لەئێستادا لەباكوری كوردستان بەرێوە دەچێت، ئەو رۆڵەی ژنی كورد بەرێوەی بردوە، هاوكات لەشەڕدا رۆڵ و هەڵوێست و پێگەی ئەندامانی یەژئا ستار بەرێوەی دەبەن، پێشكەوتنی مەزن ئافراندن و ئەو زیهنیەتی پیاوی دەسەڵاتدار پێنج هەزار ساڵە لەگەڵ زەویدا تەخت كرد. یا خۆد بەو تێكۆشانەی خۆیان ئاشكرایان كرد كە بەزیهنیەتێكی هەڵە، هیچ شتێك بەتەنیا دەستكەوتی پیاو نییە. لەهەر كاروخەباتێكدا ژنانیش دەتوانن رۆڵێكی گرنگ و پێشەنگ بەرێوە ببەن.
ئێستاكە لەزیهنیەتی تێكۆشانی ئازادی ژندا، لەدژی دەسەڵاتداریەتی پیاو، تێكۆشانێكی بێ وێنە بەرێوە دەبردرێت. ئەمڕۆكە دەبینین لەرۆژهەڵاتی كوردستان بەتیرۆركردنی شەهید ژینا ئەمینی، تێكۆشانی ژن بەدرۆشمی"ژن، ژیان، ئازادی" لەهەموو ئێران و كوردستان و تەنانەت لەسەرئاستی جیهان بڵاوبووە. بەئەساسی لەبنەمای ئەوەدا بەئێرادەبوونی ژن بوونی هەیە. ژنان لەشەڕی لەكوردستاندا ئێرادەبوونی خۆیان نیشانی هەر كەسیاندا و ئەوەشیان بەكردەوە پێكهێنا. نیشانیان دا كە ئەو هێزەی لەجەوهەری كەسایەتی ژندایە دەتوانێت بەئیرادە بێ و لەسەر لایكەوە چۆنی بوێت دەتوانێت ئەنجام بگرێت و ببێتە ئیرادەیەكی مەزن. ئەمەش نەتەنیا جەسارەت بەژنانی كورد دەبەخشێت، بۆ هەموو ژنانی جیهانیش دەبێتە سەرچاوەی جەسارەت و بەهێزبوون. لەئێستاشدا لەنێو ریزەكانی گەریلادا نوێنەرایەتی ژنی ئازاد، بەرزكردنەوەی ئاستی جنگاوەری ژن و بەگشتی لەنێو هەپەگە و یەژئا ستاردا بۆنیاد نراوە. بەئەساسی بۆ كۆمەڵگە مۆدیلێكی نوێ پێشكەش دەكات، وەكو نموونەیەكی نوێیە. لەسەر ئەساسی ئازادی ژن و بەرابەری رەگەزی، مۆدیلێكی نوێیان ئافراندوە و بۆ هەركەسێكیش دەتوانێت ببێتە سەرچاوە هێز. لەنێو گەریلادا نوێنەرایەتی ژنی ئازاد، پیاوی ئازاد و لەسەر ئەو ئەساسە بۆنیادنانی هەڤاڵیەتیەكی راست وەها واتایەكی خۆی قووڵ و گەردوونی هەیە. دەبێت هیچ هەڤاڵێك بەشێوەیەكی تەنگ بیرنەكاتەوە و سەرانسەر بابەتەكان نەگرێتە دەست و تەنیا لەچوارچێوەی دەسەڵاتداریەتیدا نزیكی ئەم بابەتە نەبێتەوە. ئەوەی لەئێستادا لەسەربنەمای هزری رێبەر ئاپۆ پێشدەكەوێت، یا خۆد ئەوەی كە لەئێستادا لەسەر رێبازی رزگاری ژن پێشدەكەوێت، شتێكی وەها سانایی و ئاسان نییە، هەنگاوێكی پڕ پیرۆز و بۆ ئازادی مرۆڤ، ئازادی كۆمەڵگە، نمونەیەكی پڕ بەواتا و گرنگە. دەبێـت ئەمڕۆ ئێمە ئەوە بزانین كە ئەو ژیانەی ئێمە لەنێوخۆماندا پێشمانخستووە چە واتایەك دەدات. بۆ ئەوەش دەبێت مرۆڤ ئەو ئاستەی ژیان بپارێزێت و زیاتریش پەرەی پێ بدات و بەهێز و بەهێزتر و جۆانتری بكات.
هەڤاڵیەتی لەنێو رێزەكانی هەڤاڵاندا، ئیرادەبوونی ژنی ئازاد ئەمڕۆكە لەكەسایەتی فیدایانی مەزن و قارەمانی هاوچەرخ، سارا گویی و هەڤاڵ رووكەن زەلال بەو چالاكیەیان لەمێرسین، نیشانیاندا ژنی كورد چۆن دەتوانێت رۆڵ بگێڕێ، دەتوانێت بەئیرادە و جەسارەتێكی مەزن نیشان بدات، چۆن دەتوانێت لەشكەرێكی سەركەوتوو بێ، لەو راستیانەدا نموونەیەكی هەرە بەربەچاوە. ئەو هەڤاڵانە بەچالاكی قارەمانانەی خۆیان لەنوێنەرایەتی كردنی رۆحی فیدایی بوونی ئاپۆییدا بوونە پێشەنگی ئەم قۆناخە. نمونەی وەها بەسەدانن. بۆ ئەوەش پاراستنی هێڵی ئازادی ژنی ئازاد، تێكۆشانی رەگەزی بۆ بەرابەری رەگەزی و ئازادی ژن و پیاو، لەنێو ئێمەدا بابەتێكی زۆر گرنگە. ئەمە نەتەنیا نێو ئێمەدا سیستەم بۆنیاد دەنێت و دیسپلین دەخۆلقێنێت، رۆحی هەڤاڵیەتی بەهێز و پەرە پێدەدات، لەهەمانكاتدا لەدەرەوەی ئێمەشدا لەنێو كۆمەڵگەی ئێمەدا، كۆمەڵگەی رۆژهەڵاتی ناوینیش نموونەیەكە، یا خۆد نوێنەرایەتی مۆدیلێك دەكات. هەڤاڵ دەبێت ئەو راستیە باش بزانن و بەگوێرەی ئەوەش نزیك ببنەوە.
هەر گەریلایەك پارچەیەك لەیەكبوونە و دەبێت بزانن كە یەكتر بەهێز و تەواوكەری یەكدین
ئێستاكە هەندێ كەس خۆیان بێ واتا دەبینن یا خۆد دەروونی خۆی بێ نرخ و لەهەندێ شوێندا پێشدەكەون. بەتایبەتیش هەڤاڵان ئێستا لەگۆڕەپانی شەڕی گەرمان، تەماشا دەكەین لەنێو كاروخەبات دان، خۆیان لەكاردا بەس نابینن، كار بچووك دەبینن و پاشانیش خۆیان بێ نرخ دەبینن، یا خۆد دەروونیەكی خۆیان وەها لێ دەكەن. بەڵام راستی وەها نییە. رەنگە ژمارەیەك هەڤاڵ لەسەنگەرەكانی پێشەوە لەشەڕدا بن، بەڵام دەبێت هەڤاڵانی دیكەش لەسەنگەرەكانی دیكەدا خۆیان ئامادە بكەن و ئامادەكاری باشیش بكەن. خۆ نابێت هەموومان بەیەكەوە لەشوێنێكدا كۆببین یا لەشوێنكدا بین. ئێمە هەموو یەك ئۆگانیزمیی زیندین و هەموو بەشێكین. چە ئەو هەڤاڵانە لەزاپ لەبەرخۆدانن، چە ئەو هەڤاڵانە لەقەندیل پاراستنی سەنگەرەكان دەكەن، چە ئەو هەڤاڵانەی لەدێرسیمن، لەسەرحەد سەرقاڵی پووچەڵكردنەوەی تاكتیكی دۆژمن، هەموومان یەكین. یا خۆد یەك هەڤاڵمان لەگۆڕەپانی كۆمەڵایەتیدا لەنێوخۆی وڵاتدا و لەدەرەوەی وڵاتدا كار و خەبات بەرێوە دەبەن، خەباتی پرۆپاگەندە و بەرێكخستن بەرێوە دەبەن، ئەو هەڤاڵانە هەموو یەكن و هەمووشمان تەواوكەری یەكدین. هەر كەس لەكوێ دەبێت با ببێت، دەبێت خۆی بەكاروخەباتەكەیەوە كلید بكات بۆ ئەوەی لەو كاروخەباتەیدا سەربكەوێت. بەو شێوەیەش دەتوانێت واتابوون بەدەست بهێنێت. لەهیچ شوێنێك، هیچ كارێكی ئێمە بێ واتا و بێ نرخ نییە. لەهەموو كارێكدا نرخ و بەهایەك شاراوەیە. دەبێت هەڤاڵ ئەوە باش بزانن.
بابەتێكی دیكە هەستكردن و زانابوونی ئەرك ئەم قۆناخەیە. پێویستە ئێمە قۆناخەكە بەباشی هەڵسەنگێنین و قۆناخەكە چۆن راست هەڵسەنگێنین؟ ئەمە قۆناخێكی مێژووییە. تۆ لەنێو رێزەكانی شۆڕشدا چە كارێك دەتوانی بكەی، بكە، ئەگەر لەو كارەدا شتێك دەكەوێتە سەرشانی تۆ، جێبەجێ بكە و ئەوەش بەواتایە. كات، كاتێكی گرنگە. ئێمە دەڵێن، كات، كاتی بوون و نەبوونە. دۆژمن دەیەوێـت ئێمە لەناو ببات و لەسەر لەناوبردنی ئێمە بوونی خۆی بۆنیاد بنێت. ئەمەش شتێك وەها ئاسان نییە. دەبێـت ئێمە ئەم قۆناخە باش هەڵسەنگێنین و لەنێو رێزەكانی شۆڕشدا بەشێوەیەكی راست هەڵسوكەوت بكەین. خۆپاراستن خۆی لەخۆیدا ئەركێكی هەرە بنەڕەتیە. لەبەر ئەوەش كاروخەباتی خۆی بپارێزن، هەڤاڵی خۆتان بپارێزن، نرخ و هێڵی خەباتەكەت بپارێزە. ئەوەش ئەركی هەر جەنگاوەرێكە.
ئێدی هیچ شتێك لەدەرەوەی شەڕ بوونی نییە
لەبۆنیادنانی ژیانی ئازاددا، رۆڵ و پێگە و هەڵوێستی هەڤاڵی ژن گرنگە. چونكە رێبەرایەتی رۆڵ و پێگەی پێشەنگایەتی بۆنیادنانی ژیانی ئازادی داوەتە ئەوان، بەڵام دەبێت هەموو هەڤاڵ خۆیان بەرپرسیار ببینن. ئێمە لەكوێ دەبێت، با ببین، پێویستە ئێمە لەوێدا ژیانی ئازاد، ژیانی هاوبەش"كۆلێكتیڤیزم"، ژیانی هەڤاڵیەتی بۆنیاد بنین. لەسەر ئەو بنەمایە ئێرادەبوون بۆنیاد بنین. بەئیرادەبوونێك لەپۆڵا كە هیچ كات بن ناكەوێت بئافرێنین. لەكوێدا ئێمە ئیرادەبوونێكی وەها پێشبخەین، ئەوا بێگۆمان لەوێدا پارتی بوون و بەرێكخستن بوون پێشدەكەوێت. یا خۆد لەهەر شوێنێكدا لەنێو هەڤاڵاندا پارتیبون و بەرێكخستن بوون، واتا پەكەكەیی بوون و پاژك بوون لەپێش بێت، ئەوا لەوێدا هێز و ئیرادە بۆنیاد بنرێت. ئەوا بن كەوتن درۆست نابێت و هەڤاڵایەتی پەرە بستێنێت و لەئاستی ئایدئۆلۆژی و بەرێكخستنبوون و سەربازیدا بەهێز بێ. بۆ ئەوەش ئەمە بابەتێكی گرنگە. ئەو بەرخۆانیەی ئەمرۆكە بەرێوە دەچێت لەسەر ئەو ئەساسە پێشدەكەوێت و بۆ ئەوەش دەبێت هەموو هەڤاڵان لەنێو سەنگەرەكانی شەڕی گەرمدا، و لەسەنگەرە گشتیەكاندان. ئەمڕۆ سەنگەری پێش و سەنگەری پاش نییە، ئەو راستیە باش تێبگەن. ئێستا ئێمە لەهەموو شوێنێك لەنێو شەڕێكداین، لەهەموو گۆڕەپانێكدا هەر لەمەخمورەوە بگرە تا دێرسیم لەهەموو شوێنێك لەنێو شەڕداین. ئێدی هیچ شوێنێك كە شەڕی تێدا نەبێ، نەماوە. بۆیە هەر كەس لەو گۆڕەپانەی لێ دەمێنێتەوە، دەبێت بەگوێرەی قۆناخەكە هەڵسوكەوت بكات و ئەركی خۆی هەڤاڵیەتی لەسەر ئەساسی رەنج و بۆنیادنانی پراكتیكبوون، هەڤاڵیەتی، پێكهێنانی دیسپلین، پاراستنی خۆیی و هەڤاڵانی خۆی هەڵسوكەوت بكات.
دوو رێبازی هەڵسەنگاندنی راست بۆ قۆناخەكە
راست شرۆڤەكردنی قۆناخە زۆر گرنگە و دەبێت مرۆڤ بەدوو رێگە هەڵسەنگاندن بۆ قۆناخەكە بكات.
یەكەم؛ لەرۆژگاری ئەمڕۆدا، یا خۆد لەو ساڵ و مانگەی تێدا دەژین، دەبێت مرۆڤ هەست بەگرنگ بوونی قۆناخەكە بكات و تێبگا كە ئەمساڵە و ئەم مانگانەی داهاتوو بۆ ئێمە زۆر گرنگن و خۆی لەخۆیدا چە واتایەكیش دەدەن. ئەم قۆناخەی تێدا دەرباز دەبین، ئەم قۆناخە، قۆناخی بوون و نەبوونە. باشە، بۆچی ئێمە وەها ئەم قۆناخە شرۆڤە دەكەین؟ چونكە لەماوەی ئەم پەنجا ساڵەی تێكۆشانەی رێبەر ئاپۆ بەرێوەی دەبات، ئەمرۆ گەیشتووەتە قۆناخێكی زۆر گرنگ، ئێدی گەیشتووەتە لووتكە. لەم كاتەدا دۆژمنیش دەیەوێت بەتەواویەتی هێزی خۆی لەبەرامبەر بەبزوتنەوەكەمان بەكاربێنێت و ئێمە تەسفیە بكات و سیاسەتی قڕكەری و لەناوبردن لەكوردستان بسەپێنێت. بەڵام بزوتنەوەی ئازادی دەرفەتی سەركەوتنی بۆنیاد ناوە، و دەیەوێت سەركەوتن بەدەستبهێنێت. سیاسەتی قڕكردن و لەناوبردن مایەپوچ و بێ ئەنجام بكات. بۆ ئەوەش ئێمە لەقۆناخێكی زۆر گرنگدا دەرباز دەبین. لەم لەسەر ئەم چوارچێوەیەدا مرۆڤ دەبێت بزانێت كە دەرفەتی سەركەوتن و پیرۆزی لەبەردەستماندایە. بەڵام ئەگەر وەكو پێویست ئێمە ئەركەكانمان جێبەجێ نەكەین، رێنمایەكانی شەڕی شۆڕشگێڕی گەل بەخۆلقكاریەوە لەژیاندا پێكنەهێنین، رەنگە ئێمە زەبڕمان بەركەوێت و مەترسیش لەسەررێگامانە. وەها قۆناخێكی گرنگە، پێویستە لەم چوارچێوەیەدا مرۆڤ قۆناخەكە باش هەڵسەنگێنێت. ئەگەر ئێمە ئەم قۆناخە بە رێنمایی ستراتیژی تێكۆشان و بەخۆلقاكاری بەكاربهێنین، ئەو كات دەتوانین، سەركەوتن بەدەستبخەین. بەڵام ئەگەر وەها نزیكی قۆناخەكە نەبین و لاواز بمێنین، ئەوا بەبێگۆمان زەبرمان بەركەوێت و رێبەرایەتی ئێمە و دەسكەوتەكانمان و تەنانەت بوونی گەلەكەمان هەموو رووبەرووی مەترسی ببنەوە. سیاسەتی قڕكردن چییە؟ سیاسەتی قڕكردن ئەوەیە كە دەیەوێت بوونی گەلی كورد، چاند و كەلتووری كوردان، زمان و هەموو دەسكەوتەكانی گەلی كورد لەناو ببات. ئەم مەترسیەش هەیە و بۆ ئەوەش دەبێت مرۆڤ بەشێوەیەكی راست قۆناخەكە هەڵسەنگێنێت و بەشێوەیەكی بەرپرسیارانە نزیكی قۆناخەكە ببێتەوە. پێویستە بەهەر شێوەیەك بەشداری قۆناخەكە و بەجێهێنانی ئەركی ئەم قۆناخ ببینەوە، تا ئەوەی كە بتوانین سەركەوتن قازانج بكەین، چونكە دەرفەتی سەركەوتن هەیە، لەپلەی یەكەمیندا، دەبێت، قۆناخەكە وەها هەڵسەنگێنین.
دووهەم؛ ئەم قۆناخە بەگشتی یاخۆد ئەم سەدساڵە كە جیهان تێدا گۆزەر دەكات و پێشكەوتنی ئێستاكە لەسەر ئاستی جیهاندا، دەبێت مرۆڤ راست شرۆڤە بكات. ئەگەر مرۆڤ رەوشی جیهان، بێگۆمان پێش هەر تشتێك رەوشی ئایدئۆلۆژی، سیاسی، چاندی و بەتایبەتی پێشكەوتنی زانست و پەیوەست بەوانەوە پێشكەوتنی تەكنەلۆجیا راست شرۆڤە بكات، ناتوانێت رێنمایی هاوچەرخ یا خۆد ستراتیژی تێكۆشانی قۆناخەكە بئافرێنێت و مرۆڤ ناتوانێت سەربكەوێت. یا خۆد ئێمە رێ و رێبازی تێكۆشانیكی راست بگرینە دەست، خوێندنەوە و شرۆڤەكردنی ئەم قۆناخەی تێدا دەرباز دەبین زۆر گرنگە. پێویستە ئێمە قۆناخەكە راست شرۆڤە بكەین.
ئەمڕۆكە پێشكەوتنی زانست و تەكنەلۆجیا، یا خۆد تەكنیك خۆی لەخۆیدا شۆڕشێكی گۆڕانكاری پێشخستووە. ئەوانەی ئەو گۆڕانكاریە بنەڕەتیانە نەبینن و وەكو ئەوەی كە ئێمە لەساڵانی هەشتا و نەوەددا دەژین، یا خۆد بەزیهنیەتی سەدساڵی بیستم نزیكی كێشەكانی تێكۆشان ببنەوە و شرۆڤە بكەن و بەزیهنیەتی ئەو قۆناخە، تێكۆشان بەرێوە ببەن، ئەوا كەسی وەها نەمۆممكنە سەركەوتن بەدەستبهێنن. بۆچی؟ چونكە شۆڕشی زانست و تەكنەلۆجیا لەژیانی كۆمەڵگەدا گۆڕانكاری زۆر بنەڕەتی پێكهێناوە، بۆ ئەەوەش دەبێت شۆڕشگێڕ ئەو گۆڕانكاریانە ببینێت و بابەتەكان تەنیا لەپەرتووكەكاندا و بەشێوەی ستاتیك یا خۆد دۆگماتیك"قاڵب" نزیكی شۆڕش و شۆڕشگێڕی و هیچ بابەتێكی تر نەبێتەوە. دەبێت بتوانن بابەتەكان بەشێوەیەكی گشتی"كۆنكێرت" هەڵسەنگێنن. و بەگوێرەی ئەوەش ستراتیژ و تاكتیكی تێكۆشان بخەنە بواری جێبەجێكردنەوە.
لەئێستادا ئێمە وەكو بزوتنەوەی ئاپۆیی، وەكو پەكەكە زۆر چانسی ئێمە هەیە، چونكە رێبەرتی ئێمە، رێبەر ئاپۆ پێش هەموو كەسێك ئەو گۆڕانكاریەی شۆڕشی زانستی و تەكنەلۆجیایە بینی و بەگوێرەی ئەوەش دەستی بەگۆڕانكاری كرد. لەسەر ئەم بنەمایە پارادایمی دیموكراتیك، ئۆكۆلۆژی و لەسەر بنەمای ئازادی ژن بۆنیادنا. گۆڕانكاری لەسەر ئاستی پارادایم پێكهێنا و ئەوەش بۆ ئێمە رێ و رێبازی تێكۆشانی نوێ كردەوە. نوێ بوونەوە لەزیهنیەت لەبزوتنەوەكەماندا خۆلقاند. وەها رێبەر ئاپۆ لەسەر ئەساسی شۆڕشی ژن، شۆڕشی ئۆكۆلۆژی، شۆڕشی مۆدیرنیتەی دیموكراتیك وەكو ئامانجێك رووبەروومانی كردەوە. بۆنیادنانی كۆمەڵگەیەكی ئەخلاقی ـ پۆلیتیك، كۆمەڵگەیەكی دیموكراتیك و لەسەر ئەو ئەساسە بۆنیادنانی كۆمەڵگەیەكی نوێ لەسەر نۆ ستۆن"خاڵان" زەلال و ئاشكرای كرد. ئێمەش بەو شێوەیە بەبۆنیادنانی كۆمەڵگەیەكی نوێ كە بنەمای شەڕی شۆڕشگێڕی گەلە بۆنیاد بنین و وەها نزیكی ستراتیژی و تاكتیكی تێكۆشان ببینەوە. ئێستاكەش شتێك كە لەئەستۆی ئێمەیە لەسەر ئەم ئەساسە دەبێت ئێمە رێنمایی"پەرسڤكتیڤی"شەڕی شۆڕشگێڕی گەل، نە بەزیهنیەتی سەدەی بیستم، بەنزیكبوون و زیهنیەتی سەدەی بیست و یەكەم بگرینە دەست و شرۆڤە بكەین. بەتاكتیك و زیهنیەتی هاوچەرخ، تەكنەلۆجیای هاوچەرخ ئێمە ئەو شەڕی شۆڕشگێڕی گەل پێشبخەین. تۆ ناتوانی ئێستا و بیست و پێنج ساڵی پێش وەكو یەك شرۆڤە بكەین و هەڵسەنگێنی. تەنانەت ناتوانی ئێستا و دە ساڵ پێش وەكو یەكتر هەڵسەنگێنی. زانست و تەكنەلۆجیا پر زۆ پێشدەكەون و بەگوێرەی ئەوەش رێ و رێباز، تاكتیكی شۆڕش و شەڕیش دەبێت بەگوێرەی ئەوە لەخۆیدا نوێ بوون پێكبهێنێت. لەبواری شێوەی جموجووڵەوە، لەبواری تاكتیكی شەڕ و هەروەها دەبێـت بتوانێـت لەخۆیدا نوێ بوون بئافرێنێت. ئەگەر خۆی نوێ نەكاتەوە، ناتوانێت سەركەوتن بەدەستبهێنێت. ئەوەندە بابەتە زەلال و روون و گرنگە. ئێمە هەندێكی پراكتیكی باسی لێوە بكەین. گەریلای سەدەی بیست و یەكەم نابێت بەرێ و رێبازی سەدەی بیست هەڵسوكەوت بكات.
گهریلاكانی سهردهمی نوێ دهبێت شێوازی جموجۆڵی خۆیان بگۆڕن
گهریلای سهدهی ٢٠ كه ئێمه پێی دهڵێین ‘گهریلای كلاسیك‘ سهرۆكایهتی پێشتر به شێوهی رهخنهگرانه وهك ‘گهریلای ئاسێ كه به شێوهی ئاواره دهگهڕێن‘ ناودێری كردن. گهریلای سهدهی ٢٠ بناغهی سهرهكی خۆی جموجۆڵ بوو. بهردهوام له جموجۆڵدا بوو. ههر رۆژه و له گوندێك، دۆڵێك، شاخێك بوو و بهم جۆره بناغهی پاراستنی سهرهكی جموجۆڵ بوو. بهڵام ئێستا بهم جۆره نابێت، ئهم جموجۆڵه له كورتخایهندا دهبێته هۆكاری لهناوچوون. هۆكاری ئهوهش زۆرجار نوسراوه، گفتوگۆی لهبارهوه كراوه. دهزانرێت له سایهی تهكنهلۆژیای سهردهمهوه دهرفهتی ههواڵگری زۆر بههێز بوون. پێشتر دوژمن له رێگهی چاودێری شاراوه، له رێگهی سیخوڕهكان، له رێگهی فڕۆكهی سیخوڕی ههوڵی چاودێری ناوچهكانی دهدا. ئێستا له پاڵ ئهوانهوه ههموو جۆره كامێرایهكی چاودێریش له زۆر ناوچه دادهنێت. بۆ نمونه له دهوروبهری گوندهكان، یان رێگهی ئاشكرا، دۆڵی گرنگ، لهو جۆره شوێنانه فۆتۆكاپ و كامێرای حهراری دادهنێن. ئهوهی لهو ههموو شتانهوه دهردهكهوێت چییه؟ دوژمن لهسهر ناوچهكان به زۆر شێوه ههوڵی چاودێری بهرهو پێش دهبات. دهبێت ئێمه بهرامبهر ئهوه وشیار بین. بۆ نمونه، لهم ساڵانهی دواییدا دوژمن شێوازی كامێرای حهراری و فۆتۆكاپی زیاتر بهرهوپێش برد، ههڤاڵانیش بهرامبهر بهوه رێوشوێنیان نهگرتبووه بهر، بهو هۆیهشهوه ههڤاڵان له ههندێك شوێن كهوتنه ژێر چاودێریهوه و له ئهنجامدا ههندێك حاڵهتی شههیدبوون روویدا. لهبهر ئهو شتانه ئیتر وهك كاتی گهریلای كلاسیك گهڕانی زۆر به ناوچهكاندا كارێكی راست نییه. گهریلای سهردهم دهبێت كهی پێویست بوو جموجۆڵ بكات. ههروهها ئهو شوێنانهی گومانی ئهوهیان لێدهكرێت دوژمن به كامێرا داوی تێدا نابێتهوه پێویسته به وریاییهوه مامهڵه بكرێت. یاخود لهبهر ئهو هۆكارانهی باس دهكرێن جموجۆڵی گهریلای سهردهمی نوێ وهك پێشوو كاریچكی راست نییه. دهبێت جموجۆڵ لهسهردهمی نوێ به تهواوهتی بگۆڕدرێت. گهریلای نوێ دهبێت بهم جۆره خۆی رێكبخات.
لێرهدا دهبێت ئێمه به دروستی ههڵسهنگاندن و خوێندنهوه بۆ گهریلا سهدهی ٢١، گهریلای سهردهم بكهین. گهریلای ئێستا نابێت وهك پێشوو گوند به گوند بگهڕێت و بهردهوام به ئاشكرا بجوڵێتهوه. دهبێت به شاراوهیی بێت، رێكخراو بێت و هێنده زیاتر به رێگه و رێبازی پسپۆڕی مامهڵه بكات. لهگهڵ ههموو كهسێك پهیوهندی ساز نهكات. دهبێت پهیوهندییهكانی لهگهڵ شوێنی متمانه بن و ئهو پهیوهندییانه سنووردار بن. لهسهر ئهو پهیوهندیانهش بتوانێت خۆی رێكبخات. بهپێی پێویستی پهیوهندی بهرفراوان بكات. یاخود كاری لۆجستیكی، ههواڵگری، پهیوهندی، كاروباری بانگهشه و له خۆگهیاندن به ناوچهكان دهبێت له رێگه ئهو پهیوهندییه سنووردارانهی خۆیهوه ئهنجامیان بدات، یان چارهسهریان بكات. پهیوهندی فراوانی وهك جهنگاوهری گشتیی بهكار نههێنێت. جهنگاوهرهكانی جێگهی متمانه بن، رێكخراو یاخود جهوههری بن. دهبێت بهم جۆره خۆی جێگیر بكات و زۆر نهجوڵێتهوه. جێگه و رێگهكهی شوێنی زۆر شاراوه بێت، ستتراتیژیك بێت، كهس پێی نهزانێت. بۆ ئهوهی ئاشكرا نهبێت و تا كارێكی پێویست نهبێت، نابێت بهم جۆره بگهڕێت. پێویسته له شوێنی شاراوه و پارێزراودا بێت. كهی بۆ چالاكی یان بۆ خهباتی رێكخستنی پێویستی كر، ئهو كاته بجوڵێت. بهڵام وهك جاران نهچێته گوندهكات و خۆی ئاشكرا نهكات. له رێگهی پهیوهندیی تایبهتهوه كێی دهوێت بیهێنێته دهرهوهی گوند.
گهریلا وهك پێشتر پڕۆپاگهنده ناكات. خۆی له خۆیدا ههبوونی گهریلا، خۆپاراستنی گهریلا له خۆیدا بۆ تهواوی كۆمهڵگا پڕۆپاگهندهیه. یاخود بۆ كۆمهڵگا دهبێته جێگهی متمانه. دهبێته جێگهیهك كه كۆمهڵگا پشتی پێببهستێت، پشتی پێگهرم بكات، بوێری لێوهربگرێت. گهریلا وهك بزوێنهرێكه كه وزه به كۆمهڵگا دهبهخشێت. گهریلا ئهگهر خۆی بپارێزێت و به رێگه و رێبازی شاراوه بجوڵێتهوه، وهك گهریلایهكی پڕ راز و نهێنی، وهك مۆتهكه كهی ویستی دهربكهوێت، لهجێیهكدا كه نهیویست كهس نهیبینێت، گهریلایهكی بهم جۆره ههم ههیبهت و شكۆی خۆی زیاد دهكات، ههم ترس و خۆفی لهسهر دوژمن زیاتره. ههورهها كاریگهری زیاتر له سهر كۆمهڵگا ههیه. یان پێویست ناكات كه گهریلا وهك پێشوو ماڵ به ماڵ بگهڕێت و پڕۆپاگهنده بۆ كهسهكان بكات. ئهگهر پێویست به شتێكی لهو جۆرهش ههبێت ئهو كاته دهتوانێت دیمهن یان دهنگ تۆمار بكات و له رێگهی پهیكهوه بینێرێت بۆ ئهو شوێنانهی دهیهوێت و بهم جۆره پهیامهكانی خۆی بگهیهنێته ئهو شوێنانه. بهڵام نابێت خۆی بجوڵێت. یاخود گهریلای سهدهی ٢١ تهنیا بۆ جموجۆڵی پێویست دهكهوێته جوڵهوه، جیالهوه جموجۆڵ ناكات. له شوێنی شاراوهدا خۆی جێگیر دهكات و له رێگهی پهیوهندییه تایبهتی و سنووردارهكانیهوه خۆی رێكدهخات، پێویستیهكانی خۆی بهم جۆره دهستهبهر دهكات. له سهردهمی نوێدا دهبێت گهریلا بهم جۆره بجوڵێتهوه.
شار گۆڕهپانێكه بۆ كاری خۆپاراستن
جیا لهوه ههموو جوگرافیایهك وهك یهك نین. بۆ نمونه شار، ئهوهش نهك ئهوهی گهریلا دهچێت بۆ شار، بهڵام ههندێك جار وهك ههڤاڵ سارا و ههڤاڵ روكهن ئهگهری ههیه كه بۆ چالاكی بچن. جیا لهوهی شاره له بنهڕتدا زێدی و شوێنی خهباتی پاراستنی جهوههرییه. پاراستنی جهوههری له ناو گوند و شارهكان یان دهشتاییهكاندا به شێوهی مهدهنی خهبات دهكهن. ئهم خهباته خۆی له خۆیدا خهباتێكی ستراتیژیكه و دهبێت ههر ههبێت. دهبێت مرۆڤ گرنگیهكی ستراتیژیكی پێبدات و بهم جۆره راوهستهی لهسهر بكات. یان به شێوهیهكی مهدهنی، رێبازی مهدهنی خۆی بگهیهنێته ههموو شوێنێك. نهك به شێوهی سهربازی. راسته، یهپهسه یان پاراستنی جهوههری هێزێكی نیمچه سهربازی و نیمچه مهدهنیه، بهڵام له خهباتی مهدهنیدا، تهنیا له كاتی چالاكیهكاندا سهربازییه. كاتێك له چالاكیدا نهبێت، ههر ئهندامێكی یهپهسه كهسێكی مهدهنیه. له شوێن و جێگهیهك یان له كارێكی مهدهنی و ئابوریدا بهشدار دهبێت، له ناو خهباتدایه و بهم جۆره خۆی دهپارێزێت. بهم جۆره خۆی دهگهیهنێته دهشت، شار و ههموو شوێنێك. یاخود نهك گهریلا، پاراستنی جهوههری له بنهڕهتدا له ناو گهلدایه، به شێوهی مهدهنی دهجوڵێتهوه. گهریلا ئیتر وهك ئهوهی پێشوو كه له ناو گهلدا بجوڵێتهوه و له گوندێكهوه بچێته گوندێكی تر ئهوهی تێپهڕاندووه. ئیتر كاتهكه ئهو كاته نییه. گهریلا ئهمڕۆ له كوردستان هێزی پێشهنگه، سهنگهری ستراتیژیكه و له ههموو شوێنێك ناگهڕێت. پاراستن به بنهما دهگرێت، رێكخستن بهڕێوهدهبات. له رێگهی پاراستن و له ههمان كاتدا له رێگهی پاراستنی جهوههری خۆی دهگهیهنێته ههموو شوێنێك. له سهردهمی نوێدا دهبێت مرۆڤ بهم جۆره له گهریلا بڕوانێت.
ههروهها نابێت كه گهریلا ههموو جوگرافیایهك وهك یهك دابنێت و لێیبڕوانێت. بۆ نمونه دهشت ههیه، پێدهشت و چیای دارستان ههیه. بۆ گهریلا سهرهكی تریش شوێن چیا و دارستانن. گهریلا زیاتر شوێنی چیا و دارستان به بنهما دهگرێت. بهڵام ئهمه بهو واتایه نییه كه گهریلا له دهشت و زۆزان دهكشێتهوه. نا، گهریلا دهتوانێت لهو شوێنانهش ههبێت و خهبات بكات. له دهشتاییهكان ههڤاڵانیش دهزانن كه پێویستی به چ خۆشاردنهوهیهك ههیه. بهڵام ئێستا ئهوهی سهرنجی دهدهینه ئهوهیه كه دهبێت مرۆڤ زۆزان و داوێنی شاخهكانیش وهك دهشت دابنێت. له پێدهشتهكانیش ئهگهر پهیوهندی جێگهی بڕوات ههبێت، ههروهها سیستمی ژێر زهویت ههببێت و شاراوه بێت، تۆ پێداویستییهكان له رێگهی ئهو پێوهندیانهوه دهستهبهر بكهیت و ههروهها سیستمهكهت به تهواوهتی ژێر زهوی بێت. ئهو كاته تۆ دهتوانی لهوێ كار بكهیت و بمێنیتهوه. ئهوهش پێویستی به ئامادهكاری بنهڕهتییه. ئهو ئامادهكارییه بنهڕهتیه نهبێت، مرۆڤ لهم سهرهدهمهدا وهك پێشوو له زۆزان و داوێنی شاخهكان نهجوڵێتهوه. له زۆزانهكان وهك پێشوو جوڵانهوه و جموجۆڵ ههڵهیه.
لهسهردهمی نوێدا گهریلای هاوچهرخ له دهشت و پێدهشتهكان به تهواوهتی شێوازی ژێرزهوی به بنهما دهگرێت. به شاراوهیهكی زۆرهوه دهجوڵێتهوه و لهسهر بنهمای پهیوهندی جێگهی بڕوا خۆی رێكدهخات. ئهمه بابهتێكی گرنگه. ئێستا ههڤاڵان له زۆزانهكاندا وهك پێشوو جموجۆڵ دهكهن. لهبهر ئهوهی وێنهیان دهردهكهوێت، دهكهونه شهڕ و زۆری زیانه گیانیهكانیش بهم جۆره دێنهئاراوه. ئهمهش له ئهنجامی ئهو شێوازهیه كه پهیڕهو دهكرێت. یاخود له شێوازی ئێمهدا كهموكوڕی ههیه. شێوازهكه به گوێرهی سهردهم نییه. شێوازی سهردهم ژێرزهوی بوون، شاراوهبوونی قوڵ، جموجۆڵی به وریایی دهوێت. نهك جموجۆڵ له رۆژدا. لهو شوێنانه جموجۆڵ و گهڕان به رۆژ وهك تاوان وایه، تاوانه، دهبێت له رۆژدا نهبێت. لهبهر ئهوهی بهر رۆژ ئهگهری ئهوهی ئاشكرا ببن زیاتره. بهڵام ئێستا گهریلای سهدهی ٢١مین، یان گهریلای هاوچهرخ ، گهریلای نوێ له زۆزانهكانیش له ناوچه شاخاویه دارستانهكانیش و ههموو شوێنێكیش ههندێك پێوان و پێودانگ بۆخۆیان دادهنێن. دهبێت ههڤاڵان ئهو پێوانانه به دروستی لهبهرچاو بگرن و جێبهجێیان بكهن.
درێژهی ههیه..
