دوران کاڵکان جە دمادمایی کۆنگرەو ١٢ـەمینو پەکەکەینە قسېش کەردۍ و واتش: "قەرارەکۍ کۆنگرەو پەکەکەی بە ماناو دمایئامای، ڕێزنای و مەردەی نییەنۍ، بە پێچەوانۆ زەمینە و کەردەیۆ بەرێوەن پەی ژیۋایۍ تازەی."
کۆنگرەو ١٢ـەمینو پەکەکەی جە ٥-٧و ئایارینە بەسەرکۊتەیی جە هەرێمەکاو پارېزنای مەدیاینە ئەنجام دریاو چنەشەنە قەرارو دمایئاردەیش بە گرڎو ئا هەرمانا دا کە بەنامۍ پەکەکەیۆ کریێنۍ.
جە دمادمایی کۆنگرەکەینە جە ئەرەمەرزنەرا پارتو کرێکارا کوردەسانی (پەکەکە) دوران کاڵکان وتارێوە وردە و کاریگەرەش پێشکەش کەرڎە.
**
وتارەکۍ دوران کاڵکانی پی جۊرەنە:
"چی یەرە ڕووەنە، جە چوارچێوەو دیدگا و داواکاریەکا ڕابەر ئاپۆینە، گفتوگۆیۍ گرنگما کەرڎ و قەراری تاریخیما دا. بێگومان ئەر ئی قەرارە جە ئاستی باڵانە جابەجێ بکریۆ، پرۆسێوە تازە دەس پنە مکەرۆ. سەرو بناغەو ئەوەکۊشای ئازادی کوردەسانی، پەی دیموکراتیکبیەو ۋەرکۊتوو مېیامینی و وەڵێکۊتەی ژیۋای دیموکراتیکی مرۆڤایەتی پرۆسێوە گرنگ دەس پنە مکەرۆ. ئێمە باوەڕیما پینەینە. پی کۆنگرەیە ئێمە بە ئاشکرا پلانسازی و پێناسەما پەی ئی پرۆسەیە نەکەرد. بەڵام ئێمە تا دمایی ڕاما پەی وەش کەرڎ. ئێمە بە ڕۊشنی باسما چانەی کەرڎ کە چێش پەنەوازا، پەنەوازا چێش فاڕیۆ و چ چێوۍ سەرو ئی بنەمایۍ جیامەنۆ. ئینەیچ ۋێش جە ۋێشەنە ئەنجامێوەن. سەرو بنەماو ئی ڕا وەشکەردەیە، ئێمە جە دڵۆ باوەڕیما چامنەن کە سەرو هێڵۊو ئاپۆیی هەنگامەی وەڵێکۊتۍ تازۍ منریۆ. هیواو سەرکۊتەی موازمۍ پەی ئا ئەوەکۊشای و هەوڵا سەرو ئی بناغەیە ئەنجام مڎریا. هیواڎارێنمۍ پەی گەلو کوردی و ژەنا و جوانا و گەلا تورکیای و ۋەرکۊتوو مېیامینی و تەمامو مرۆڤایەتی، ئازادی و یەکسانی و خێرە و دادپەروەری و وەڵێکۊتەی گرنگ شۊنەو ۋێشەرە بارۆ. هیواڎارێنمۍ ئی قەرارۍ ئێمە، بۆ بە مایۍ گرڎ جۊرە وەڵێکۊتەیۍ ئازادیوازانەی. گفتوگۆکێما سەرو سیاونوسو قەرارەکا، بە بەشداریێوە گرڎین و ئاژێوە قووڵ و شەفافەنە لواڕاوە. عال و ماناڎار بۍ. پەیلوایما چامنەن، بە سەرکۊتەی مېیاوۆ ئەنجام.
دماجار متاویۆ چێش وچیۆ؟ ئی دمایی پنەئاردەیە ڕا وەشکەری تازۍ گېرۊنە ۋێش. پۊکەی پېسە هەمڕایا وەڵتەر قسێشا کەردێنە و واتەنشا، یاگۍ جۆش و کەیف وەشییا. بە ماناو دلېنەشیەی، تەمام بیەی، دمایئارڎەی، شیبیەیۆ، مەردەی نییا. بەپێچەوانۆ بە ماناو ژیوایۍ بەهێزتەری و کاریگەرتەری و حەقەتینەتەری مۍ، ڕا وەشکەرا پەی ئینیشا گرڎی. پۊکەی متاومۍ بڕۍ چێوێ واچمۍ. ئەر پی جۊرە نەبیۍ نەتاوێنمۍ حیچ واچمۍ. پۊکەی ڕەنگە بە ئیسفاڎەبۆ سەرنج وزمۍ سەرو بڕۍ چێوۍ تایبەتی. ئینە ١٢هەمین کۆنگرەو پەکەکەیا. جگە جە کۆنگرەو چوارەمی جە گرڎو کۆنگرەکا پەکەکەینە بەشداریم کەرڎەن. پۊکەی من جە هەڤاڵە شانس دارەکانا، چا کەسانا کە پارتەکەما دەرفەتش پنە بەخشان. جە سەیەو دووروینی ڕابەر ئاپۆی و هێزو ڕاوەبەردەیش و ڕەنج و هەوڵەکاش، پەکەکە دلېنە نەشی. چی دماییانە واتش من مەسیح نیەنا، چن جارێوە واوەیش کەرڎۆ. گەرەکش بۍ واچۆ، من گرڎ چێوۍ بە ڕەنج، بە کۊشش خوڵقنو، ٢٤ سەعاتۍ چنی ئی پرسیارا مژیوو، چنەشا ورد بووە. ئا پرۆسەی کە ۋېیەردەن پی جۊرە بۍ. ئەر بە مەعنێوە تەسکەرە تەماشەش بکەردۍ، ماچدۍ پەکەکە سەرکۊتەیش بەدەس ناورد. بەڵام مقارنە پا چێوەی کە بە سەرکۊتەی نامۍ بریۆ، چڼ قات و سەڎان قات سەرکۊتەیش بەدەسئارڎ و وەڵێکۊتەیش خوڵقنا. جە ماوەو ئەوەکۊشای ٤٧ ساڵەینە، بڕۍ پەرسانەو ماچا "فڵان چێشش کەرڎ، پەکەکە چێشش وەشکەرڎ"، ئینسان متاوۆ جوابو پرسیارەو "ئێمە چێشما وەشکەرد؟"ی بڎۊوە. تاریخێوەش سەرو بن کەرڎۆ. پەی کوردی و کوردەسانی ئینە پێکئاما، ئەر هەنگامەکۍ ڕابەر ئاپۆی و ئەوەکۊشای ٤٧ ساڵەو پەکەکەی نەبیۍ، چێوۍ بە نامۍ کورد بیەیۆ نەمەنۍ. مشۊم هەڤاڵایچ بەڕاسی ئینەی بزانا. ژیۋایما شایەتو ئینەینە. ئینە وەسف و پەسینای نییا، ستایشو پەکەکەی نییا. پۊکەی باسو ژیۋایۆ کوردی مکریۆ. بەڵێ، سەرجەنۆ بیەی، هەستکەردەی بە ۋێ، لوایۆ سەرو ڕاو ئازادی، وەشکەردەی ئیرادەی و هۆشیاریی ئازادی، ئینۍ گرڎ جە ڕاو پەکەکەیۆ بەدیئامۍ. ڕاسا، کاتێ پەکەکە ئەرەمەرزیا، جمېیەرو چەپ و سۆسیالیست جە تورکیانە چڼین گرووپێشا پێکئاوردۍ، حەریۊشا بەهێز بۍ. هێزو پەکەکەی ئڼەو نیمەو هێزو بەشێوە چا ڕێکوزیایا نەبۍ. ڕابەر ئاپۆ واچۍ "جمېیەرە چەپەکۍ تورکیای بەهێزۍ بێنۍ، جە تورکیانە هەرمانە کەرێنۍ، ئێمە ڕووەما کەرڎە کوردەسان تا کوردەسانی بیاونمۍ پا ئاستیە". واتش "ئاستو هۆشیاری و ڕێکوستەی جە کوردەسانەنە دما کۊتە بۍ". پۊکەی ڕووەش کەرڎە کوردەسانی. ئەنجام چێش بی؟ دماو کودەتاو ١٢ و ئەیلوولی، ئا ئەتمۆسفیر و هەلومەرجە نەمەن. ئەر پەکەکە نەبیۍ، بڕۍ چا گرووپ و جمېیەرا کە بانگەشەی جۆراوجۆر مکەرا و هەوڵمڎا بەشێوێوە وشک و نەفاڕیای بژیوا، نەمەنێنۍ؛ بیەو ئاڎیشا بەرەنجامو ئەوەکۊشای پەکەکەیا. ئەر جە تورکیانە هومېڎێوە دیموکراتیکبیەی بۊنە، باسو شۆڕش و برایەتی و ئازادی مکریۆ، ئینە گرڎ جە سەیەو پەکەکەیۊن.
کاریگەرییەکێش سەرو ۋەرکۊتوو مېیامینی و جەهانیچ بە هەمان شێوە متاویۆ هۊرسەنگیۆ. کاتێ پەکەکە هەنگامەش نیا بەرەو ئەوەکۊشای سیاسی کاریگەر، جەنگێوەش دەسپنەکەرڎ، ئا کاتە سۆسیالیزمی بنیاڎنریا جە ساڵۊو ١٩٨٠ ینە وڕابێرە، ڕابەر ئاپۆ بە ڕۊشنی جە کۆنگرەو ٣ ئینەش ئەرەیاۋنا. پارتو کۆمۆنیستی سۆڤیەتیچ هەر چا ساڵێنە کۆنگرەش بینا. هەرپاسە هۊرسەنگنایەکۍ گۆرباچۆڤی بێنۍ. ڕەخنەش جە گرڎ چێوۍ گێرت. تەنانەت ئا کاتەیچە واتش، "حیچ ئایندێوە چنی ئی سیاسەتا نییا، پی زووانە وڕۆ، ئی سیاسەتەیە دمایی پنەمارۆ. چنی متاوا ۋەرا ۋەر پا سیستەمەی کە ئەمریکا سەرمەشقایەتیش مکەرۆ؟، چنی متاومۍ مەنمێوە"، بەڕاسی ٤ ساڵێش نەخواینا سیستەمەکەشا هۊرشێویاوە. جارێوە ڕابەرایەتی پەرساش "ئەر ئیسلامەتی جە مەککەنە تەسفیە بۆ، چکۊو دنیێنە مەنۊوە؟". مەبەسش ئانە بۍ "ئەر سۆسیالیزم جە مۆسکۆنە تەسفیە بۆ، ئیتر چکۊ متاوۆ مەنۊوە، چکۊ متاوۆ ۋێش ڕاگێرۆ. چا دەسش پنەکەرڎ، ئەر چا دلېنە بشۆ، چکۊ مەنۊوە؟". ئیسە ئەر جە جەهانەنە هیوا و باوەڕ بە سۆسیالیزمی هەن، ئیرادە هەن، هەوڵ و گێڵایۍ هەن، فەیلەسوفۍ تازۍ بەرکۊتێنۍ، ڕێکوستەی تازۍ ئەرەمەرزیێنۍ، بەتایبەت هامشانو جمېیەرەکا ڕەنج و کرێکارا جمېیەرو ئازادیی ژەنا بەرکۊتێنۍ، جمېیەرۍ ئیکۆلۆژی پېسە هێزی تازەی کاریگەری وەڵۍ گنا، ئینە گرڎ جە سەیەو فیکر و هۊرسەنگنای ڕابەر ئاپۆیا، ئەنجامو پارادایمو شارستانییەتو دیموکراتیکیا. ئیساتۍ ئینسانەکۍ خاوەنداری چی فیکرەیە مکەرا. هێزو فیکری و چالاکی و ڕێکوستەیش چنە مویناوە. گرڎ کەس باوەڕش بە ئازادی و یەکسانی و ژیۋای کۆمیناڵی بۆ، دماو وڕای سۆسیالیزمی بنیاڎنریای، باوەڕی ۋێشا پەی بەدیئاوردەی ئینەی جە فیکرو ڕابەر ئاپۊیۆ هۊرگېرا. ڕابەر ئاپۆیچ بە ڕێکەستەی و تەڤگەرو پەکەکەی ئی فیکرەشە وەشکەرڎ. سات بە سات وستش بوارو پراکتیکیوە، چنەش کۊڵێوە، چاوە فیکری تیۆریش خوڵقنا، ئینەش فاڕا پەی تیۆرێوە، بە ئامێتەکەردەی تیۆر و پراکتیکی ئینەش وەشکەرڎ. حەقەتینێوە چامنە ڕۊشن هەن. پۊکەی چەوەسیاکۍ و گەل و مرۆڤایەتی، بەتایبەت ژەنا و جوانا خاوەنداری جە ڕابەر ئاپۆی مکەرا. پەی ئازادیی بەڎەنی ڕابەر ئاپۆی، هەڵمەتێوە فرە گرنگ و کاریگەرەشا دەس پنە کەردە. ئینە ئاسان نەبێ، گرڏ بەرئەنجامو فیکر و هەوڵو ڕابەر ئاپۆی به. ئی ئەوەکۆشایە کاریگەریش سەرو کوردەسانی بێ، ڕەنگە ئوەکۆشای ئازادیمان جە ڕووەو جابەجێ کەردەمو ئی هێڵەیۆ کێماسش بییەبۆ، بەڵام بە هێز هورگێرتری جە فکرو ڕابەرایەتی ئی چێوێشە بەدیئاردێ. کورد سەرمەشقایەتی ئینسانی مکەرۆ، ئینسان هێز و جۆش و خرۆش جە ئەوەکۆشای ئازادیی کوردەسانی هورگێرۆ. بەتایبەت ئا هێڵەو ئازادی ژەنێ کە ڕابەر ئاپۆ دەسش پنەکەردە. ئینە پەی هۆشیاریی ئیکۆلۆژییش ڕاسا. دووەمین جە ئەڏایا بییەی سرووشتی، وەڵکەوتەی گلێرگەو ئازادی ژەنێ. وەڵکەوتەو هێڵەو ئازادیی ژەنا سەرو ئی بناغە تاریخییە ئاوەژۆ کەردەن، سیستەم و زیهنیەت و سیاسەتو پیاسالاری جەڕووەو تاریخی و جەئاستی تیۆرینە ڕەخنەکەرد، جەڕووەو پراکتیکیۆ ونە پەرسایش چنی کەرد و ڕەخنەش کەرد، جە وەراوەرو ئینەینە هێزو بەگلێرەبییە ئینسانی کە پەشتی بەسۆ بە ئازادی ژەناوە، نیشانەدا. ئی زیهنیەتە تازە تاریخش خوڵقنا و نوێنەرایەتی شارستانییەتو دیموکراتیکی مکەرۆ. پێناسێوە تازەش پەی گلێرگەی وست ڕووە، جە ڕاوەبەردەو ژیوای ئازاد و دیموکراتیکینە تازەبییەیۆش کەرد کە خاوەن ناوەڕۆکی پارادایمی بێ. ئینە فاڕییا پەی ئەوەکۆشای و ڕا پەی وەڵکەوتەی کریاوە. گرڏ چەمشا ئینا سەرو ئینەی. بەڵێ، بی بە ئاسۆیێ پەی گەلا، بیی بە جەئەڏایا بییەی پەی کوردا، کوردش وست سەرو ڕاو ئازادی و هۆشیار و ڕێکخراوەیش کەرد، دیموکراسیش جە تورکیانە خوڵقنا، جە وەرکەوتوو دلێڕاسەینە و جەهانەنە سەرمەشقایەتیێ گۆرە مکەرۆ پەی وەڵکەوتە س دیموکراسی، خزمەت مکەرۆ، هامکاتەنە جە سیاسەتو ئی دەسەڵاتی و دۆڵەتەیشەنە یاگێوە گرنگەش هەنە. فرە لایەنێ خاوەنداری چی دیمەیە مکەرا. جە تورکیانە چنین ئینسانی کە جە کەنارو دمای پنە ئامای بێنێ ، ئامێوە فکرو وێشا، بیێ سەرۆکوەزیرانێ و سەرۆککۆمار و سەرۆکو چێش و چێشی، بیێ دەسەڵاتدارێ. هورسەنگنایشا پەی ئەنجامو ئەوەکۆشای پەکەکەی کەرد. ئی ئەوەکۆشایە دەرفەتی چی جۆرەش وست وەردەمو کەسانێ بەرژەوەندیوازی. چی؟ چونکە سیستەم جە کوردەسانەنە پی جۆرە بنیادنریا. نکۆڵی و پاکتاو سەرو کوردەسانی، دابەشکەردەو کوردەسانی، سیستەمو قڕکەردەی ئەرەگیر سەرو ئی بناغەیە ئەرەمەزیا. ئینە سیستەمو جەنگی بێ، پەکەکە ئی جەنگەش جە تەمامو کوردەسانینە وەڵاکەردۆ و ئنە درێژەش پنە دا، گرڏ گەرەکشا بێ قازانجی سیاسی جە ئەوەکۆشا پەکەکەینە بکەرا. ئینە حەقیقەتا. بەرهەمەکێ پەکەکەی، ئاستو کاریگەرییەکەیش، پی جۆرەنە. بێگومان پەی ئانەی ئەوەکۆشایش نە کەردە کە ئیسفادەش چنە هورگێرۆ، دژو ئاڏشا ئەوەکۆشا. بەڵام ڕەوشێوە چانە هەن کە ڕابەر ئاپۆ پنەش واچێ "تەڵەو کورد"، ی کاتێ وەراوەرو زاڵمترین دوژمنی کۆشس لەری، ئەوێ تەرێ، ئانێ نەیارێ و ناکۆکێ بێنێ چنیش، هەوڵڏێ ئیسفادەش چنە هورگێرۆ. ئی سیستەمو دۆڵەت دەسەڵاتەیە پی جۆرە ئەرەمەزیا. بونیادەکەش پی جۆرەنە. پۆکەی مشۆم بەتەماتی نەمەنۆ. ئینسان تاوۆنە ئینەیە واوەی بکەرۆوە.
ئیدامەش هەن.....
