هامسەرۆکو کۆنسەو ڕاوەبەری کەجەکەی جەمیل بایک باسش جە ژیۋای پەر جە ئەوەکۊشای یۆ جە کادرە ئەرەمەرزنەرەکا پەکەکەی، گەشمەرڎە ڕەزا ئاڵتوونیش کەرڎ.

بەشێوە جە قسەکا جەمیل بایکی پی جۊرەنۍ؛

"ئەر گلېرگێوە بەهاکاش بنیاڎ نەنیۆ و پارێزنایش چنە نەکەرۆ، ئانە نمەتاوۆ بۆ بە گلېرگێوە زیڼە و وە ۋێش بازۊوە. ئەرەگیری و قڕکارییەکۍ دۊڵەتو تورکیای گرڎو ئا چێواشە جە گەلو کوردی هۊرگێرتەبێوە کە بەنامۍ کورد و کوردەسانیوە بێنۍ. بە تەمامی نکۆڵی و دلېنەبەردەی ڕاوەبەر کەرۍ. پۊکەی متاومۍ واچمۍ گەلو کوردی سەرو دۆشەکەو مەردەیۆ بۍ، پانەی کە گرڎو ئا بەهایێشە چنە زەوتۍ کریێبێنۍ کە گلېرگەی زیڼە ڕا گێرێنۍ. پۊکەی گلېرگە سات بە سات بەرەو مەردەی ۋێش لوۍ.

ڕابەر ئاپۆ دەسوەردایش چی تاریخەنە کەرڎ پەی ئانەی کورد ئانەی دەسشەنە بۍ بە دەسش بارۊوە، وە ئانەی پەی گەلو کوردی پەنەوازا بنیاڎش بنیۆ. پۊکەی پەنەوازا ئینسان فرە عال جە ڕەزا ئاڵتوونی بیاوۆنە. هەڤاڵ ڕەزا کەسایەتیێوە گۊرەن، سۆسیالیستی و شۆڕگێڵنێوە گۊرەن. هەر جە سەرەتاو تەڤگەری ئاپۆیینە یاگێش گێرتە و تا دمایی تەمەنیش بە ئیرادۆ بەردەوام بۍ. جە گرڎ ڕوانگێوە شۆڕشگێڕێڵنێوە کامڵ بۍ. ڕابەر ئاپۆش کەرڎ بە بنەماو ۋێش و سەرو ئا بنەمایۍ گرڎو ئەرکەکاش جابەجێ کەردۍ. پۊکەی مشۊم جە گرڎ ڕوانگێوە عال جە هەڤاڵ ڕەزای بیاومێنە. پېسە واتم ئانەی ئارۊنە گەلو کوردی زیڼەن و پەی مرۆڤایەتی بیەن بە نموونێوە گرڎ جە سەیەو ڕابەراتیوەن، وە دلۍ ڕابەرایەتینە گەشمەرڎێنۍ کە پەی ئامانجەکاش سەرو هێڵۊو ئاپۆیی ئەوەکۊشان، سەرو ئی بنەمایۍ پەی گەلو کوردی و مرۆڤایەتی بەهاشا وەشکەرڎەن.

بەڕاسی تەڤگەری ئاپۆیی پەی گەلو کوردی و مرۆڤایەتی ئی بەهێشە وەشۍ کەردێنۍ. یاگۍ ۋێشەنە ئینسان سەرو هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتوونی مردۆ جە ئاواکەردەی ئی بەهایانە، چونکی ڕەنج و ئەوەکۊشای گۊرەش دان پەی ئینەیچ. پەنەوازا گلېرگەکەما و بە تایبەت جوانا کوردەسانی سەرو کەسایەتی و ئەوەکۊشای هەڤاڵ ڕەزای جە گرڎ ڕوێوە ئەوەکۊڵیای بکەرۆ، پەی ئینەیچ ئەنجام بەروزۆ."

جە توزلوچایرەنە سەرمەشقی گروپو جوانا کەرۍ

هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتونم ئەنقەرەنە ئشناسا. هەڤاڵ کەمال پیری پنە ئشناسانی. ئا وەختە ئەنقەرەنە، جە زانشتگەنە، جە دیل تاریخ جوگرافیا ۋەنۍ. هەڤاڵ کەمال پیر پەیوەندیش جە توزلوچایرەنە وەش کەردەبۍ. جە توزلوچایرەنە گرووپێوە شۆڕشگێڵن بۍ. هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتون سەرمەشقایەتی ئی گرووپیە کەرۍ. کاریگەریێوە فرە بەهێزش سەرو جوانەکا ئا ناوچەیە بۍ. کاریگەریش سەرو گەلو ئا هەرێمەیە بۍ. چا گلېرگێوە وەش کریابۍ. گرڎو جوانا توزلوچایر و ماماکی ۋێشا ڕێکوستەبێوە چا گروپەنە، دژوو فاشیستەکا مردێنێوە. کەمال پیر پەیوەندیش چنی هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتونی وەش کەردەبۍ. کاتێ هەڤاڵ کەمال پیر پنەش واتا، جە توزلوچایر، ماماک، عەبیدینپاشا گرووپێوە شۆڕشگێڵن هەن، ئا گروپە چالاکا، هەمیشە ئینا دلۍ چالاکییەکانە و هەڤاڵ ڕەزایچ سەرمەشقایەتی ئا گروپەیە کەرۍ، ئا گروپە کاریگەریش سەرو گەلی هەن، گرڎو شۆڕشگێڵنەکا ئا ناوچەیە دلۍ ئا گرووپەینە کوۍ بیێنێوە بە سەرمەشقی هەڤاڵ ڕەزای، متاومۍ جە ڕاو ئاڎیشاوە جە توزلوچایر، عەبیدینپاشا، ماماک ئا ناوچانە، ئەوەکۊشای وەڵۍ وزمۍ. بەڕاسی هەڤاڵ کەمال پیر پەیوەندییەکەش چنی ئا گروپەیە بەهێز کەردەبۍ، چنی ئا گروپەیە جە ماماک، عەبیدینپاشا و توزلوچایر جە دژو فاشیستی ئەوەکۊشایۍ بەهێزشا وەڵۍ وست. ئا گەڕەکێشا جە گرڎو فاشیستەکا پاک کەردۆ. ئانۍ چا گەڕەکانە ژیۋێنۍ فرەشا کوردۍ بێنۍ، کوردۍ عەلەویۍ بێنۍ، کە بەرکریێبێنۍ، کۆچبەرۍ بیێبێنۍ، هەژارۍ بێنۍ، نەتاوێنۍ جە هەرێمەکەو ۋێشانە بژیوا، پۊکەی پەناشا بەردێبۍ پەی ئا ناوچا و یانێشا وەشێ کەردێبێنۍ، هەرمانەشا دیۍ بێوە پەی ئانەی بتاوا پەنەروازی ۋێشا مەیسەر بکەرا. بنەیانەو هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتونیچ یۊ بۍ چا بنەیانا توزلوچایری. بنەیانێوە هەژارۍ بێنۍ. ئا بنەیانۍ چا گەڕەکانە ژیۋێنۍ جە زوڵمو دۊڵەتی ئامێبێنۍ پە یا ئا ناوچا، هەژارۍ بێنۍ، ئانۍ جە دەورو هەڤاڵ ڕەزای کوۍ بیێوە، جە دژو دۊڵەتو ئەرەگیر و قڕکەری ناڕەزایشا بۍ. توڕەیی و قینێوە بۍ. پۊکەی ئا توڕەیی و ناڕەزایەتیەشا جە دژو فاشیستەکا بە ئازاییۆ بەروست. تایبەتمەندی ئا گروپەیە، بەتایبەتی هەڤاڵ ڕەزای دلۍ ئا گرووپەینە تایبەتمەندیێوەش وەش کەردەبۍ، چونکی ئا گروپە هەڤاڵ ڕەزاش پېسە سەرمەشقو ۋێشا قبوڵکەردەبۍ. واتە تایبەتمەندی ئا هەڤاڵەیشا بە بنەما گێرتەبۍ. جە دەورو هەڤاڵ ڕەزایرە کوۍ بیێوە، شێوەشا گێرتەبۍ و گروپێوە جەنگاوەری بۍ. بە ئازایی جەنگ کەرۍ.

**

هەڤاڵ ڕەزا دماو ئانەی کەمال پیرش ئشناسا بەشدارو تەڤگەری ئاپۆیی بی

هەڤاڵ کەمال پیر بڕۍ تایبەتمەندیش بە گروپەکەی دابۍ. ۋەرو ئانەی ئا گروپە چنی هەڤاڵ کەمال پیری پەیوەندیش نیارە، زیاتەر وەڵێکۊتۍ، بە هێزۍ بیۍ، قوڵۍ بیۍ. متاوو واچو جە ما بەینو هەڤاڵ کەمال پیری و هەڤاڵ ڕەزاینە جە کەسایەتی ئاڎیشانە ئا گروپە فرە وەڵێکۊت. ئەنداماو ئا گروپەیە گرڎ هەڤاڵ کەمال پیری بە بنەما هۊرگێرێنۍ. پېسە وەڵتەری دەورو هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتونیرە کوۍ باوە، ئیجارە دەورو هەڤاڵ کەمال پیریرە کوۍ بیێوە. ئانە کەسایەتی هەڤاڵ کەمال پیریش زیاتەر وەڵۍ وست، بی بە گروپێوە جەنگاوەری. ۋەرو ئانەی کە جە دژو فاشیستەکا ئەوەکۊشای کەرێنۍ، ئا گەڕەکێشا جە فاشیستا پاککەردۆ، سەرو میللەتیچ کاریگەری فرەش نیارە. ئیتر میللەتیچ بی بە گروپێوە ۋێش پارێزنۍ، گوزراشت کەرۍ. دۊڵەتو تورکیای ماچۆ پەکەکە جە توزلوچایرەنە ئەرەمەرزیا. ئینە ڕاس نییا. چی پاسە ماچا. ۋەرو ئانەی دماو ١٢و ئاداری تەڤگەری شۆڕشگێڵنی جە تورکیانە گورزێوە گۊرێش واردە، بەش بەش بیەیۍ وەش بی. فاشیست چێرو کاریگەری دۊڵەتو تورکینە گرڎ یاگێنە ۋێش بە ڕێکوستەی کەرۍ، جە عەبیدینپاشا، ماماک و ئا ناوچانە ۋێش بە ڕێکوستەی کەردە بۍ. هەڤاڵ کەمال پیر چنی گروپەکەی پەی ئانەی جە دژو ئاڎیشا ئەوەکۊشای وەڵۍ وزۆ، وە ئەوەکۊشایچ ئەنجامش گێرت، ۋەرو ئانەی ماچا بناغەو پەکەکەی جە توزلوچایر نریارە و ئەرەمەرزیارە. یانی پېسە واتم ئانە ڕاس نیا، بەڵام مەڵامەتەکەیچش ئانەن کە باسم کەرڎ. ۋەرو ئانەی جە ١٢و ئادارینە متاوو واچو جە ئەنقەرەنە یووەمین جار چا گەڕەکانە تەڤگەرێوە وەڵۍ کۊت جە دژو فاشیستەکا. ئا تەڤگەرە ئەنجامش گێرت. ۋەرو ئانەی هەڤاڵ کەمال پیر چنی هەڤاڵ ڕەزای سەرمەشقایەتی کەرێنۍ، چونکی چا گەڕەکانە بناغێوە ئاپۆیی وەڵێکۊت. چی لایەنۆ ئینسان متاوۆ واچۆ یووەمین جار تەڤگەری ئاپۆیی چا گەڕەکانە بڕۍ بناغەش دلۍ گەلینە نیارە. چا چڼین شۆڕشگێڵنۍ بەشدارۍ تەڤگەری بیۍ. گەشمەرڎەبیەی هەن، ئیساتێچ ژیوای هەن، ڕاوەبەردەی ئەوەکۊشایچ هەن. هەرپاسە بڕۍ لوۍ کەنەدا چا تاریخۆ تا ئیساتێچ پەیوەندیشا چنی تەڤگەری نەپڕچنان، ئی تەڤگەرە چایچ مژیۋۆ. ئانۍ گەشمەرڎۍ بیۍ عەلی دۆغان یڵدرم، هەڤاڵ ئیبراهیم بیلگین، هەڤاڵ شاهین کلڤوز، هەڤاڵ دۆغان کلیچ کایا، جومالی هەڤاڵ بۆتان ئا هەڤاڵۍ چا هەرێمەنە ئەرەپڕۍ، بەشدارۍ تەڤگەری بیۍ و گەشمەرڎۍ بیۍ. بڕێچ درێژە پی ئەوەکۊشایە مڎا.

هەڤاڵ ڕەزا کە جە ڕابەر ئاپۆی یاوانە، ئاڎیچ دیسان جە ڕاو کەمال پیریوە یاوانە. کاتێ هەڵای هەڤاڵ کەمال پیر و ڕابەر ئاپۆ یۊشا نەشناسابۍ، چەپو تورکیای بە بنەما گێرۍ. بڕۍ زیاتەر دەنیز گەزمیشس بە بنەما گێرتەبۍ، بەڵام کاتێ هەڤاڵ کەمال پیرش ئشناسا، چنی تەڤگەری ئاپۆیی پەیوەندییش نیارە، چنی ڕابەر ئاپۆی پەیوەندیش نیارە و قەرارشا دا بە تەمامی دلۍ تەڤگەری ئاپۆیینە یاگۍ گێرا. سەرەتا هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتون ڕابەرایەتیش دی، کاتێ ڕابەرایەتیش دی، قەرارشدا کە ئیتر چنی تەڤگەری پڕۆفیشناڵانە بلۊڕاوە. نەک جە توزلوچایر، ئەبیدینپاشا و ماماکەنە ئەوەکۊشای بکەرۆ، قەرارشدا جە هەرشۊنێنە تەڤگەر گەرەکش بۆ ئەوەکۊشای بکەرۆ. پاپی بۆنۆ ئا گروپە چا گەڕەکانە، جە دەوروبەرو هەڤاڵ ڕەزاینە کۊبێوە، ئا گروپەیچە قەرارشدا بەشدارو تەڤگەری ئاپۆیی بۆ. ۋەرو ئانەیچ هەڤاڵ ڕەزا ڕەنجێوە گۊرەش دا چا لایەنۆ جە سەرەتانە.

'بە بنەیانە شۆرشگێڵێ بێنێ'

جە میلیتان و شۆڕشگێڵی هەڤاڵ ڕەزاینە دەور و ئەڏێ خەدیجەی فرە گرنگا

هەڤاڵ ڕەزا جە بنەیانێوە وڵاتپارێز و، خاوەن ڕەنجێوە گۆرەی بێ. ئەڏیا و هەڤاڵ ڕەزای، ئەڏیا خەدیجێ بە ڕاسی ئەڏێوە بەڕێزەنە، ئەر هەڤاڵ ڕەزا ئا شۆڕشگێڵی، جەنگاوەرە وەڵکەوتەیە، ئا ئازای و عەگێدەیەی وەڵێ کەوتەن چێگەنە دەورو ئەڏیا خەدیجەی ئینسان مەبۆنە هەرگیز جە ویرش بکەرۆ. وەر وئانەی بە تەمامەتی یانەش پەی جوانا کەردەبییەنۆ، دما و ئانەی هەڤاڵ ڕەزا پەیوەندیش چنی تەڤگەرو ئاپۆیی نیارە، یانەش بە تەمامرتی پەی تەڤگەری کراوە بێ. حەر چنە بنەیانەشا هەژار بێ، دەرفەتشا فرەنەبێ، بەڵام جە گرڏ ڕوانگێوە یانەکەش وستەبی خزمەتو تەڤگەریۆ. واتە ئینسان تاوۆنە کەسایەتی هەڤاڵ ڕەزای جە ڕەنجو ئەڏیا خەدیجەینە وینۆنە. وەرو ئانەی ئینسانێ ئازا بێ. پەی نمونەی چنین جارێ دۆڵەتو تورکی ئۆپراسیۆن مکەرۆ، ملانە سەر و یانەیشا گەرەکشانە ناڕەحەتشا بکەرا، جە دژو ئاڏشا بە عەگیدی مرڏۆوە. مەتەرسۆ. ئەر جە کەسێتی هەڤاڵ ڕەزاینە شۆڕشگێڵی، جەنگاوەری وەش بییەن، کە جە تەمامو چالاکییەکانە یاگێش گێرتە، ماچونە دەورو ئەڏیا خەدیجەی گۆرەن. مشۆم ئینسان ئا رۆڵەیە وینۆنە. وەرو ئانەی گەرەک بۆنە و نەبۆنە بنەیانە چنین بێ کاریگەیش سەر و نەوەکاوە منیۆرە،. ئەر بنەیانێوە بێ تەرسێ، ئازا بیێنێ، نەوەکێش پاسێ بانە، پاسە گۆرێ بانە. ئەر ماددەی بە بنەما هورنەگێرمێ، مەعنەویات بە بنەما هورگێرمێ، جە دژو زوڵمی مدرانە نەوەکێش سەرو ئا بنەمێ هەنگامە منییا. جە بنیادنیا و کەسایەتی هەڤاڵ ڕەزاینە ئینسان تاوۆنە واچۆنە کاریگەری ئەڏێش هەن. بنەیانێوە وڵاتپارێزێنێ. بە تەمامەتی دلێ تەڤگەرینە بیێنێ. پەی نمونەی براو هەڤاڵ ڕەزای، گەشمەرڏە حەیدەری بێ، حەر جە زاڕۆڵەییۆ دلێ تەڤگەرینە بێنێ. لوێ دلێ گەریلاچ. دماتەر جە هەرێمو حەفتانینی، بۆتانی گەشمەرڏە بی. هەڤاڵێوە پێسە و ڕەزای بێ، تایبەتمەندی هەڤاڵ ڕەزای ئینسان تاوۆنە واچۆ جارینە بێ. تایبەتمەندی ئەڏیا خەدیجەی ئینسان تاوۆنە چارینە وینۆنە. هەرپاسە وارەزاو هەڤاڵ ڕەزای، دۆغان جومالی دلێ گەریلاینە گەشمەرڏە بی. ئا هەڤاڵێ جە توزلوچایر بەشداری وێشا کەردەبێ، گەشمەرڏێ بیێ. هەڤاڵ یاسین، فەرماندەو گارزانی بێ. جاگە شەهید بی. واتە ئینسان تاوۆنە واچۆ هەم بنەیانەکەش بە تەمامەتی شۆڕشگێڵێ بێنێ دلێ شۆڕشینە بێنێ، خاوەن ڕەنجا، هەم جە دەورو ئا بنەماڵەی جوانێ گروپەکەی گلێرێ بێنێوە. واتە بنەیانەکە پەی جوانا بییەبێ بە بناغێوە. نەک تەنها پەی ڕەزای، هەڤاڵ قەرە عومەر، حەیدەر بنەیانەکەش خزمەت کەرێنێ، پەی تەمامو جوانا خزمەت کەرێنێ. ئینسان تاوۆنە واچۆ جە کۆڵانەکا توزلوچایر، عەبدینپاشا، ماماک ئانێ شۆڕش کەرێنێ گرڏشا لاوێنێ ئا کۆڵانێ. جا یانەنە گلێرێ بێنێوە و، پەنەوازییەکێ وێشا بە دی ئارێنێ. ئا یانە جە یانە و هەڤاڵ ڕەزاینە نەمەن، بی بە یانە و شۆڕشگێڵا. حەر با جۆرەیچ ئشناسیێ، گرڏ کەسێ ئەدیا خەدیجەی ، وئا یانەیە ئشناسێ. حەر کەسێ لوێ پەی ئاکەی واچێنی ئامان پەی لا و ڕەزای، تۆ ئامانی پەی یانە و ڕەزای؟ گرڏ کەسێ پاسە قسێ کەرێ. بنەیانێوە خاوەن ڕەنج بێنی. تاوەکو ئی ساڵانا دمای ئا ئاڏیێ پەنەوازی ئێمە کەرێ سەرو ئی بنەمێ ڕاپیمای کەرێ. چن دووژمن گەرەکش بێ ناڕەحەتەش بکەرۆ، حەجگیز هەنگامە پەی دمای نەنیێ. هەمیشە جە ڕەزا، حەیدەر، جومالی، جە تەڤگەر، جە بەهاکا وێش خاوەندارێتی کەرێ.

ساڵێوە جە دیلۆکەنە ئەوەکۆشایش کەرد

هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتون جە ئەنقەرەنە بەشداری تەڤگەری بی. ئاکاتە تەڤگەر گروپێوە کولانە بێ، قەرارش دا تاوەکو گەشمەرڏەبییەیش سەر و قەرارەکەیش بێ کەم و کورتی ڕاپیمای بکەرۆ. کاتێ جە فاکەڵتو دیل تاریخ جوگرافیای بییەیمێ، جا بەینو ئێمە و فاشیستەکانە هەمیشە جەنگ ڕووەدێ. پەی ئانەی پارێزناما هەڤاڵ ڕەزا جە هەرێمەکەنە گروپێوەش وەشکەر، ئا گروپە هەمیشە وەردەمو زانکۆینە مردێ. کاتێ بەرێ شێنمێ ڕا و شۆنی گێرێنمێنە وەر پەی ئانەی نەدریۆما ونە.، گروپەکەی پارێزنۆ ئەو وەرپرسیارێتییەی بە قوڵی ژیوای کەرێ. دماتەر ئاما دیلۆک. جە دیلۆکەنە بڕێ ئەوەکۆشایش کەرد. جە ڕاوەبەرو دیلۆکینە یاگێش گێرتە. نەک تەنیا ئاڏ ئاما، بڕێ جە هەڤاڵا توزلوچایر چنی هەڤاڵا تەڤگەری پێسە و دۆغانی کلیچ کایا کە نامێ وێش یاسینا جە گارزانی گەشمەرڏە بی، ئاڏێ فرە هەڤاڵێ تەرێ ئامێ. واتە کاریگەریش سەرو گروپەکەی، سەرو هەڤاڵا بێ. پێسە چنین قەرارش دا بەشداری تەڤگەری بۆنر گروپەکەچ بەشدار بی. پێسە چنین قەرارش دا جە دیلۆکەنە ئەوەکۆشای بکەرۆ، ئاکاتەیچ چنی بڕێ هەڤاڵێ ئامێ. وەرو ئانەی دڵسۆزیێ فرە بە هێزش بێ.

فرەو تایبەتمەندیا کەمال پیریش چنە بێنۍ

لایەنو ئایدیۆلۆژییۆ بەهێز بێ. جە گرڏ و چالاکییەکانە بەشدار بی، گرنگی فرە دێ بە چالاکی. کریۆنە واچمێ کەسایەتی هەڤاڵ ڕەزای کەسایەتیێ دووەمو کەمال پیرێ بێ. چنین تایبەتمەندی هەڤاڵ کەمال پیریش چنە بێ. هامشێوەو کەمال پیری هەمیشە جە چالاکیینە بێ، جە لایەنو ڕێکوزتەیۆ ئینسانی جە دەورو وێش گلێر کەرێوە، دلێ گەلینە ڕێکوزتەی کەرێ. کەس نەتاوێ کۆنترۆڵش بکەرۆ و ڕاش ونە گێرۆنە. هەمیشە جە جوڵە و چالاکیینە بێ. کەسایەتییێ چالاکش بێ. چالاکیی ئاشکرا تا یاۆنە بە چالاکی سیاسی، ڕێکوزتەی. جە گرڏ لایەنێوە ئەوەکۆشای کەرێ. کەسایەتیێ بەرزش بێ. تەنها جە لێوە وێش وەڵێ نەوستەبێ.

پنەم چانەن ساڵێوە جە دیلۆکەنە ئەوەکۆشایش کەرد. دماتەر دیسان لوا ئەنقەرە. کاتێ جە ئەنقەرەنە جارێوە تەر بەرەو کوردەسان کەوت ڕا جە ئامەدەنە تووشو ڕووداوێوە هاتوچۆی بی. جاکە فرە بە سەختی زامڏا بی. نەتاوێ فرە جوڵیۆ، چارەسەرش پەی کریا و گێڵاوە چالاکی. جە ڕاکەردەینە بڕێ سەختی کێشێ بەڵام کەوتۆ دلێ ئەوکۆشای. پەی ئانەی درێژە بە ئەوەکۆشای دۆنە، نەواچێ خاس نییەنا، ئێشم هەن، جە ڕاکەردەینە کێشەم هەن. هیچکاتێ ئانەش نەکەرد بە ئاستەنگ. تەنانەت واچێ جە هەرمانێ فرەی بڕییەنا، مشۆم قەرەبووش بکەروە. نزیکایەتی پاەە نیشانە دێ. هەرگیز نەوەشیییەکەی نەکەرێ بە ئاستەنگی. ئەرکو شۆڕشگێڵی وێش بە بنەما هورگێرتەبێ. ئینە خەسڵەتێوە شۆڕشگێڵییا: کە ملیتانێوە مکەرۆش، جە ئامانجەکەشانە نمازانە نەوەشێ ڕاشا چنە گیرۆنە. ئی هەڤاڵەچ ئینەش نەکەرد بە ئاستەنگ و ڕاگیری جە بەردەوامبیییەی ئەوەکۆشاینە.

جە ئەوەکۆشای سێوەرگەلەنە بەشداریش کەردەبێ

دماتەر زانیا کە هەڤاڵ ڕەزا بەشداری ئەوەکۆشای سێوەرەگەلیش کەردەن، تەنانەت رابەر ئاپۆ گەرەکش بێ گەریلای ئامادە بکەرۆ. چاکە گەریلاکێ پەروەردە کریێنێ پەی وەڵابییەیۆ جە سێوەرەگەلی، جە کوردەسانەنە. هەرپاسە جە چن یاگێوە کوردەسانینە گەریلا ی نییێنێرە. ڕابەر ئاپۆ ئامادەکاری پەی ئانەی کەری. کاتێ جە دژو جەلال محەمەد بوجاکی ئەوەکۆشای ڕووەشدا، کۆمیتێوە گەریلا ئەرەمەزیارە. چا دووە، یەرە هەڤاڵە، کۆمیتەکە ئەرەمەزیا. یۆشا هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتون بێ. پێوەرە ئەوەکۆشایشا دەس پنەکەرد. چاکە گروپێوە چەکداریش ئەرەمەزنا. ئامانج جە دژس جەلال بوجاک ئانە بێ کە بۆنە ڕێکوزیێوە گەریلایی و جە چن ناوچێوەتەر و کوردەسانینە یاگەگیرێ بیمێ، سەرو ئا بنەمێ، ئەوەکۆشایش دەس پنەکەرد.

نیمە و ژیوایش بە مڏرامان جە زینانەنە بەرد سەر

هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتون چی ئەوەکۆشاینە، جەلایەنو دۆڵەتو تورکیۆ باڵبەسکریا و وسیا زینانۆ. ساڵانێوە فرەش جە زینانە بەسەر بەردەن، دۆڵەتو تورکی تەنیا جە زینانێنە نا بەڵکووم دوورزتەیشۆ پەی فرە جە زینانەکا تەرێ. دۆڵەتو تورکی دڕندەییێ گۆرەش جە زینانەکانە ئەنجامدان. بەتایبەت گەرەکش بێ زینانو ئامەدی بکەرۆ قەبرسان و پەکەکەی، قەبرسان و گەلوو کوردی. پێسە زانریۆنە جە دژو ئا سیاسەتەی جمیەرە و پەکەکەی بە سەرمەشقایەتی هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتونی مرداوە. هەرگیز سەرەش نەنەمنارە و هەرگیز هەنگامێوە پاشەکشێش نەکەردە. چاکە گورزێوە گۆرێش جە دۆڵەتو تورکی شانا. ئاڏێ جە زینانەکانە سیاسەت جابەجێ کەرێنێ، هامکاتەنە ئا سیاسەتا پووچەڵ مکەراوە کە دژس گەلوو کوردی و پەکەکەی جابەجێ کریێ. تاونە واچو نیمە و تەمەنو هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتونی جە زینانەکانە بە مڏامان بەسەر شییەن. ڕەنگە ١٢ساڵێ جە زینانەنە مەنەبۆوە. زوڵمێوە فرەش وینا، بەڵام گرڏ و ئینیشا نەتاواشا هەنگامێوە پاشەکشێ بە هەڤاڵی بکەرا، بەپێچەوانە ئاڏ هەنگامەش بەرە و وەڵێ نییا و وێش سەرو ئی بنەمێ پەروەردە کەرد. کەسایەتی وێش یاونا ئاستێوە بەرزتەر، بە واتێوە تەر کەسایەتی وێس پەرەپنەدا و کامڵتەر بی. کاتێ جە زینانەمە ئازاد کریا، یەکسەر وێش یاونا دلێ جمیەرەی و یاوا لاو ڕابەر ئاپۆی.

فرە بە عالی جە حەقیقەتەکا یاوابێنە

من چا کاتەنە جە وڵاتەنە بێنا و چنی ڕابەر ئاپۆی وینام. واتم هەڤاڵ ڕەزا جە زینانە ئازاد بی، هیوا و متمانەما پنەت بێ. چ ئەرکێوە جە ئەستۆ گێرۆنە؟ تەماشەم کەرد، واتش هەڤاڵ، چونکە ماوێوە فرە جە زینانە بێنا، پەیوەندیم جە بوارو پراکتیۆ چنی ڕێکوزتەی بچریان، ڕەنگە جە ڕووەو تیۆریۆ وەڵی کەوتە بوو، بەڵام پەیوەندیم جە بوارو پراکتیکیۆ پچڕیان. مەبەسم ئانەن بەڕاسی نمەتاونە وەرپرسیارێتیێ چانە وسونە سەر و شانام. چونکە جمیەرەکە چەمەڕایش جە من هەن، گەلیچ چەمەڕایش هەن، ئەر من ئا ئەرک و چەمەڕاییا بەدی نارونە، پەی من، پەی جمیەرەکەیم و گەلیچ خاس مەبۆ. پحکەی ماوێوە پەنەوازیم بەکاتی هەن هەتا ئی ئەرەپڕایە پەڕ بکەروە و وێم چنی جمیەرەکەی بە هێزتەر بکەر و. ئا کاتە تاونە وەرپرسیارێتی جە ئەستۆ گیرونە. من تەماشەم کەرد ڕێبازێوە وەرپرسیارانەم دلێنە وینا. مەواچو جد زینانەنە مڏرامانم کەردەن، وێم سەلەمنا، هیچ کێشێوە پارتی بییەیم نییا، گرڏتا متمانەم پنەکەردێ و ئەرکم پنە دەیدێ، من ئامادەو جابەجێ کەردە و حەر ئەرکێوەم هەن. دمای ڕابەر ئاپۆش گیانا پەی ساحەو ئێرانی تا تاوۆنە چاکە هەرمانە بکەرۆ. تاوێ هەم پەی وەرنیشتوو کوردەسانی و هەم پەی سەرنیشتوو کوردەسانی، هەم جە ڕوانگە و پەیوەندییەکاوە هەرمانە بکەرۆ. سەرو ئا بنەمێ هەڤاڵ لوا ئا ناوچە و. ماوێوە چا بوارەنە هەرمانەش کەردێنە. چاکە ئەرکەکێش بە سەرکەوتەی جابەجێ کەرد.

جە ڕوو چالاکی سەروازی، ڕێکوستەی و سیاسیوە دەورێوە گۊرەش دیەن

دماو ئینیشایچ جە بەرەکاو جەنگینە بەشدار بیەن. جە ئاستو فەرماندەینە ئەرکدار بۍ. چێرو وەرپرسیاری ۋێشەنە سەرنجش سەرو جەنگەوانا، پەروەردەی و ئاماڎەکارییەکا بۍ. چا بوارەنە ۋەرپرسیاریش گێڕت ئەستۆ. کاریگەری فرەش سەرو جمېیەرەکەی بۍ. پەنەوازا گرڎو گەلەکەیما ئی حەقەتینا بزانا.

هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتون فرەو شۆنا کوردەسانینە ئەوەکۊشایش کەرڎەن. جە ئۊروپانە هەرمانەش کەردێنە. جە ۋەرنیشتوو ۋەرکۊتەنە ئەوەکۊشایش کەرڎەن. جە پانیشتەنە بە تایبەت جە مەخمورەنە ئەوەکۊشایش کەرڎەن. هەمیشە جە ڕوو ئایدیۆلۆژی، سیاسی و ڕێکوزیای و سەروازیۆ وەڵێکۊتەیش وەش کەرڎەن. بە مەعنێوەتەر لایەنی پڕوپاگەندەییش بەهێز بۍ. بە ئاسانی تاوۍ پەیوەندی چنی گەلی بکەرۊ و کاریگەری وەش بکەرۆ. لایەنی وڵاتپارێزنیش فرە بەهێز بۍ، شێوازو ئەوەکۊشای، زوان و ڕێبازەکێش خوڵقکارانۍ بێنۍ.

هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتون چڼە کەسایەتیێوە سەروازیی بۍ، ئاڼنەیچ کەسایەتیێوە کۆمەڵایەتی، کەسایەتیێوە ئایدیۆلۆژی، سیاسی و ڕێکوستەیی بۍ. هامکات کەسایەتیێوە دیپلۆماسی بۍ و جە کاری دیپلۆماسینە بە شێوێوە ۋەرفراوان ئەوەکۊشایش کەرڎەن. ئینسان متاوۆ واچۆ خاوەن کەسایەتیێوە بە ئیرادە و بەهێز بۍ. بە تایبەت جە ڕوو موراڵیوە فرە بەهێز بۍ. هەرپاسە جە ڕوو ڕۆحی و ئەخلاقیوە بێ وێنە بۍ. بەشێوۍ گاڵتە ئامێز ئاماژە بە کەمو کوڵیەکا کەرۍ تا کەس دڵش نەئێشۆ. ئا هەڤاڵۍ چنی هەڤاڵ ڕەزای ئەوەکۊشای کەرێنۍ ، جە مۆڕاڵو هەڤاڵ ڕەزایۆ ئاڎێچ موراڵ، متمانە، ئیرادە هۊرگێرێنۍ. کەسایەتیێوە چامنە بۍ.

ئینسان هەست کەرۍ کەماڵ پیری دووەما جە کەسایەتینە. جە بوارو ئیرادە و ئازایۆ فرە بەهێز بۍ. جە هەمڕایینە فرە قووڵ بۍ. حەجگیز یاگۍ ۋێشەنە نەمردۍ بەردەوام جە هەوڵ و ئەوەکۊشاینە بۍ. پۊکەی جە تایبەتمەندییەکاشەنە فرە هامشێوەو هەڤاڵ کەماڵی بۍ.

هەڤاڵ ماوێوە فرە جە ئەوروپانە مەنەنۆ، چا ئەوەکۊشای کەرۍ. جە ئاستو ڕاوەبەرینە ئەوەکۊشای کەرۍ. هەرپاسە چا مەجالەنە ئەوەکۊشای دیپلۆماسی ئەنجام دۍ. کاتێ پیلانەی مېیاننەتەوەییە پەی گێرتەو ڕابەر ئاپۆی دەسش پنەکەرڎ، مزانیۆ کە پیلانەکۍ جە چوارچێوەو جمېیەرەکەینە هەرمانەش سەر کریێنۍ. واتە وەڵۍ ئانەینە کە جەجبەرۆ دەس پنە بکەرۆ، ئیجارە پیلانێوە دلۍ جمېیەرەکەینە وەش بیەبۍ. جە دماشاوە کەسانێوە پیلانگێڵنۍ بێنۍ. دۊڵەتۍ ئەرەگیرێچ بێنۍ و بڕۍ کوردۍ خائینۍ و کۆیلێچ بێنۍ. ئینۍ هامکاری تەسفیەکارا کەرێنۍ. بە هامکاری ئاڎیشاوە، جە دژو جمېیەرەکەی جە دلېینەو جمېیەرەکەینە مردێوە. ئاڎۍ هیچ دەرفەتێوەشا ۋەردەسەنە نەبۍ، بەڵکم دەرفەتەکا جمېیەرەکەی جە دژو جمېیەرەکەی بەکارئارێنۍ. زەرەرۍ فرەشا دا.

ئاڏ بە واتەی: "من چنی پارتی و گەلەکەیم مەنووە" دژو تەسفیەکارا مرداوە.

جمیەرەکە خەریکو فاڕاو پارادایمی بی. جە پارادایمی کۆنی دوورکەوتەبێوە و پەرەش بە پارادایمی تازەی دابێ. حەر چا پرۆسەنە پیلانگێڵێ دەسوەردسیشا کەرد پەی ئانەی جمیەرەکە جە پارادایمی تازەو ڕابەر ئاپۆی وێش نەگونجنۆ. ئاڏێ جا بڕوێنە بێنێ ئەر جمیەرەکە جە پارادایمو تازە و ڕابەر ئاپۆینە وێش گونجنۆنە، ئانە وڕۆنە. پیلانگێڵێ دەوری چانەشا وینا. چا کاتەنە هەڤاڵ ڕەزا جە ئەوروپانە بێ. پەیام و نامێوەم پەی گیانا. پەرسام: "دلێ جمیەرەکەینە کەسانێ هەنێ دژو جمیەرەکی مردێنێ و گەرەکشانە جمیەرەکەی دمای پنە بارانە؛ هەڵوێسو وێش ڕۆشن بکەرۆ. هەڵوێس چێشا؟' چا کاتەنە نامێوەش پەی گیانانی . پەیامەکەش ئینە بێ: "ڕاسا، منیش پەیوەندیم چنیشا گێرتەن، بەڵام جە ئیسەنە مەسەلەکێ پەرسە و حزبی، پەرسە و چارەنووسی و پەرسە و گەلێوەن، ئەر چارەنووسو حیزبی و گەلێ جە مەترسینە بۆنە، بێ گومان لایەنو حیزبی و گەلەکەیم هورچنونە و دژو تەسفیەکارا مردووە."

کاتێ ئا پەیامەم پنەیاوا، ئارام بییانیۆ. چونکە ئەوروپا گرنگ بێ. سەرچەمەکێما گرڏ دەس و هەڤاڵ ڕەزایۆ بێنێ. جە حەقیقەتەنە ئانێ تەسفیەکارێ حیسابی چا جۆرەشا کەردەن، ئەر هەڤاڵ ڕەزا بلۆنە پاڵ و ئاڏشا، ئانە بە ئاسانی جمیەرەکە هورشنریۆوە. پۆکەی فرە جەختشا سەرو هەڤاڵ ڕەزای کەردۆ. ئاڏێ بەراوەردێوە چانەشا کەردەبێ کە تاوانە گورزێوە گۆرێ جە جمیەرەکەی دانە. بەڵام هەڤاڵ ڕەزا ئاڵتۆن بە ئیرادە و، یازایانە ڕووبەرووشا مرداوە و پاڵو جمیەرەکەینە درێژەش بە ئەوەکۆشای دا. تا ئا کاتە پرسیارەم کەردە کە ئایا تاومێنە تەسفیەکارا پاک کەرمێوە یان نا. بەڵام کاتێ هەڤاڵ ڕەزا بە ئاشکرا هەڵوێسو وێش ئەرەیاونا و پەیامش گیانا کە "من چنی جمیەرەکەی و، ڕابەر ئاپۆی و گەلوو کوردەسانی مەنووە و دژو تەسفیەکارا مردووە" ئاکات بڕوام کەردە کە ئێمە جە وەراوەرشانە سەرێ گنمه."

مەنەنش.....