چەمڎارا قەندیلەنە: گەریلاکې چنی کۊتې ڕا
ئێر پەی کورڎی حەجگیز سۆتەی نەبییەن؛ بەماناو بڵېسەو زوانێوە، سەرجەنۊ بنیاڎنیایۆ گەلێوەن. ئانەی جە بڵېسەو ئی ئێرەینە سەرش هۆردان، ئیرادەو ڕامیاری گەلیوەن.
بە دیمەن
ئێمە ئینایمې قەندیل. ۋەر جە قولەپۊپەو کەشەکەیۆ مێنە جبەر، دۆڵە پېسە بارێوە سەختی ئینا ۋەرمانە. هەواو ئێگەی فێنکایی سەعبی نییا، نە سروشتو جوگرافیێوە؛ چې کات بڕې وەختې جە ڕاو تاریخیوە قسې مکەرۊ. هەر تەوەنێوە زوانێوە جە ۋێشەنە بار مکەرۆ. هەر دارێوە ۋێش مسپارۆ بە نامێوە و گەشە مکەرۆ.
چنی هەڤاڵە ڕۆنامەنوویسا؛ جوان تونچە، ئامارا هارون، دەنیز غەفور، ڕۆجەر وێستان و نوژیان ئیسیان، ڕووماڵو ساتو ئامادەکارییەکا گەریلای مکەرمې و تۆمارش مکەرمې. گرڎما نەک تەنیا ڕووماڵکەردەی، تەنانەت منویسمې و تۆمارش مکەرمې. ئانەی ئارۆ چێنە موینمېش تەنیا بەڵگەکەردەی نییا، بەڵکم درکش پنەمکەرمې. ئینە هەواڵ نییا. ئینە شۊنکۊتەیێوەن. شایەتې ئا ساتەیە بیمې گەلێوە چارەنوویسو ۋێشا وزا دەسو ۋێشا.
چێرو هەر تەوەنێوەنە زوانێ، جە چڵو هەر دارێوەنە نامێوە شاراوە هەنە. ئیسە چی کەشەنە کات بە شێوێ جیاوازتەر ملۆ. گرڏ کاتێ نەک هەر ئارۆ، بەڵکوم ویەردە، سەوایش گێرۆ وێش. ٣٠ گەریلێ بەشداریێنی "گرووپو ئاشتی و گلێرگە و دیموکراتیک" ی بیێ پەی سۆچنا و چەکەکاشا ئی دۆڵەی جیا مازا. حەر یۆشا خاوەن ناسنامێوە ساڵانێ گەریلایەتینێ؛ ئیسە وێشا پەی ڕاپیمێوە جیاواز ئامادە مکەرا. ئاراسە و ئی ڕاپیمایە تەنیا نییا دەشتە؛ ڕووەش ئینا لاپەڕێوە تازە و تاریخینە
جە کەمپەکەنە (یاگێ گەریلاکا) جموجوڵێوە پێوانەکریا هەن. پەلەکەردەی و وەڵاکەردەیۆ نییەنە. گرڏ چێوێ بە دیسپلینۆ ملۆڕاوە. جە سەرسەعبو ڕۆو ٩س تەممووز گەریلاکێ سەرەتا تەماشە و پەیامە ڤیدۆییەکەو ڕابەر ئاپۆی مکەرا کە پەی یوەم ڤپجاری دما و ٢٦ ساڵا وەڵاکریاوە. ئینە تەنها تەماشاکەردەی نییا، ساتێوە یادەوەرییا، پەشتڕاسکەردەیۆ و دیاریکەردەی ڕێگێنە.
ئا دیمەنە تەنیا دەنگو ڕابەرێوە نییا؛ یاگێوەنە تاریخ جارێوە تەر چنی گەلی قسێ مکەرۆ. هەر گوزارشتێوە ڕۆحو خاوەندارێتی کەردەین جە فکرەکەی. ئی ساتەوەختە کەمپنێوە نییا سە و کەشەکا، ساتەوەختو کەردەیۆ بەرەین جە ویژدانو سیاسی گەلینە.
گەلوو کوردی ئارۆ پێسە و گەلێوە قەرار و وێش دا. واز ئاردەی جە جەنگی و ڕاپیمای بەرەو سیاسەتی، وەستەیرە نییا جە کەشۆ پەی دەشتێ، سەرجەنۆ پێناسەکەردە وئەوەکۆشاین جە دەشتەنە. ئینە فاڕییا و شێواز ئەوەکۆشاو ٥٠ ساڵەین، پارێزنا و بەردەوامی ئایدیۆلۆژیاین.
سەوای ١١و تەمموزین کاتێ چەکەکێ سۆچا، تەنها چالاکیێ نییا ئەنجام دریا بۆ، فرە و چێوی جە تاریخەنە بار مکەرۆ.
دەمەو وێرەگا ئامادەکارییەکێ تامامێ بیێ. جە کەمپەکەنە هیچ گرژیێ نییا، هیچ ماڵئاوایییێ دراماتیک نییا. گرڏ کەسێ مزانۆ مشۆم چێش بکەرۆ. پراکتیزەکەردە و ئەزموونو ڕێکوزتەین بە ساڵانە ئی ڕۆیە ئاسایی مکەرۆ.
گەریلاکێ وەڵێ ئانەی بلانە پشکنینی تەمام مکەرا. بڕێشا بە عالئ جانتاکاشا ئامادێ مکەرا، بڕێشا گاڵتە چنی یەکتری مکەرا. دڵوەشێ و بەدیسپلینێنێ ئینێ پپێوەرە. لوای هەن، بەڵام ماڵئاوایی نییا. وەرو ئانەی ئی لوایە تەنیا بەرەو چبەر نییا ، هەنگام بەرە و شێوازی تازە و ئەوەکۆشای نریۆ.
کەس پاسە فکر مەکەرۆوە کە پەی دما جاری ئی خەڵکەیە جیا مازۆ. ماچانە 'گێڵمێوە' و خومێ. یەکسەر جواب دریا وە. "بەڵام بە چەک نا، بە هورگێرتە و چێوێ تەری'. گرڏ خوانە، بەڵام کەس بارش سووک نەبییەن. وەرو ئانەی هەر هەنگامێوە چێنە کە نریۆ ، تەنها بەرەو یاگێوەنییەنە،یاگێش تاریخەنە نریۆرە.
تەماشەکەردەی جە ویەردەنە گیرش نەواردەن. ڕووەش چا سەردەمەیە کەردێنە. ئا ئینسانێ جە جەنگی مەکیشیاوە، بەرەو جۆرە تەری تازەی جە ئەوەکۆشای ڕا نکەرا. ڕووە و ئی ڕاپیمایە تەنیا بەرەو چبەر و کەشەکا نیا، تەنیا بەرەو مێڏانو مەراسیمی نیا. ئی ڕاپیمایە یاواین بە گەلی پەی دلێ مێڏانو سیاسەتی.
حەر گەریلێوە دلئ ئی گرووپەینە زوان، دیسپلین و ئەستاتیکو ئی کەشەیشە ساڵانێوەن سەر و جەسە و وێشۊ نەخشنان. جە ئیسەنە هەمان جەسە بەهەمان یاواینە بەرەو یاگێوەتەر هەنگامە منیۆ. چەک ئیتر نییا سەر و شاناشۆ، چیسەولای فکر ئینا سەر و شاناش.
ئێمە چنەشا نزیکێ بیمێ. قسەکەردەی کەما، جەوهەر و ڕۆشنا. کەس ئیتر مەواچۆ کە چێش مکەرۆ. چونکە قەرار سەر وزیاڏە دریان. دەنگو گەریلێوە ژەنێ کە ماچۆنە 'ئێمە بە ئەرکێوە تارخی هورمێسمێ' قەرارداریێ تاکەکەسی نییا، ویژدانو ڕێکوزیای گەلێوەن.
ئامادەکاری تەماما. گەریلا ڕیز بەسۆنە. جە مێڏانەکەنە جموجۆڵێوە نائاسایی هەن. قەرار ڕۆشنا، بەڵام هەستەکێ نقوومێ مەکریا. ئی ڕاپیمایە تەنیا بەرەو ئەرکێوە نییا، بەرەو بەرهەمو ژیوایێ چن ساڵەین، بەرەو ڕادەسکەردە و فکریا جە جۆرێ تازەی.
پەنەوازی بە قسە کەردەی فرە مەکەرۆ. بەڵام جە گرڏ تەماشەکەردەی، گێرتەی ئامێز و دڵسۆزیی ڕێکوزیاینە هەستێوە بەهێز هەن. هیچ چێوێ دمایش نمێ، بەڵام چێوێ یاگێ وێش فارۆ. ئی ساتەوەختە تەنیا چالاکی نییا، ساتەوەختێوەن دلێشەنە ژیوای هامبەش جە زەینو گلێرگەینەی یاگێ گێرۆ.
جە فەرماندەکا هەپەگەی ئەحمەد مالازگیرت و سەیدخان دەرسیم یۆ یۆ گەریلاکا وزا ڕا. جە ئامێز گێرتەی کەما بەڵام تێر و پەڕا. ئانێ گنانە ڕا تاکەکەسێ نییرنێ؛ کەسانێنه کە ئەرکشا پنە سپاریان. ئانێ مەنێنی پانەی مزانا، کە ئینە کیشیایۆ نییا، فاڕایۆ و پێگێوە ڕێکوزیاییا پەی مێڏانێوە جیاوازی.
دۆڵۊو قەندیلی جیا مەنەن. بەڵام جیا ئاستەکەی بێ مەڵامەت نییا، ئەوەکۆشایێ بەردەوامیش ئینا شۆنیۆ. حەر هەنگامێوە بەرەو ویەردە نییا، بەڵکوم پێسە و پارچێوە جە ئایندە و ڕێکوزیای نریۆ.
سەر سەعبو ١١ـو تەممووزی جە سەروو دەگا و سورداشو ناوچە و دووکان و سلێمانی، ئێمە ئینایمێ مەڕە و جاسەنەینە.
گرووپو گەریلاو قەندیلی کۊتڕا ، یاوێ مێڏانەکە. حەر یۆشا ساڵانێوەشا جەڕاو کەشە کانە ویەرنان. بەڵام ئارۆ و ئێسا تەنیا ویەردە نیا، بەڵکوم زەمینەو پڕۆسێوە تازەین. ئینە پاشەکشێ نییا، بەڵکوم یاواین بە ستراتیژێ کراوە و ڕێکوزیای.
دماتەر سەرەو ساتەوەختی هەرە سیمبولیی چالاکییەکەین.
دما و دمای ئاردەی بە ئەرەیاوناکەی، گەریلێکێ چەکەکێ دەسیشا یۆ یۆ وزا دلێ ئێرەکەی. بەڵام ئینە نیارێوە ئاسایی نییەپا. گرڏ جووڵێوە پێوەرو وێش هەن. نە پەلەش چنە مکەرا، نە پێسە و وینیشاندای منیاشەرە.
چەک بارێوە نییا کە ساڵانێوەن هور گیریان، پێسەو گوزارشتێ جە وەرپرسارێتیی ڕێکوزیای نریۆرە. پێسە و ئانەی کە هەر یۆشا تەنیا کانزێوە نیەنێ، بەڵکوم پارچێوەنێ جە تاریخی. کڵاشینکۆف، بی کەی سی، ئاڕ پی جی... هەر یۆشا بە وریاییۆ نریۆرە. گەریلا فڕەش مەرۆو و بلۆ.
کەس پاسە فکر مەکەرۆوە کە پەی دما جاری ئی خەڵکەیە جیا مازۆ. ماچانە 'گێڵمێوە' و خومێ. یەکسەر جواب دریا وە. "بەڵام بە چەک نا، بە هورگێرتە و چێوێ تەری'. گرڏ خوانە، بەڵام کەس بارش سووک نەبییەن. وەرو ئانەی هەر هەنگامێوە چێنە کە نریۆ ، تەنها بەرەو یاگێوەنییەنە،یاگێش تاریخەنە نریۆرە.
تەماشەکەردەی جە ویەردەنە گیرش نەواردەن. ڕووەش چا سەردەمەیە کەردێنە. ئا ئینسانێ جە جەنگی مەکیشیاوە، بەرەو جۆرە تەری تازەی جە ئەوەکۆشای ڕا نکەرا. ڕووە و ئی ڕاپیمایە تەنیا بەرەو چبەر و کەشەکا نیا، تەنیا بەرەو مێڏانو مەراسیمی نیا. ئی ڕاپیمایە یاواین بە گەلی پەی دلێ مێڏانو سیاسەتی.
حەر گەریلێوە دلئ ئی گرووپەینە زوان، دیسپلین و ئەستاتیکو ئی کەشەیشە ساڵانێوەن سەر و جەسە و وێشۊ نەخشنان. جە ئیسەنە هەمان جەسە بەهەمان یاواینە بەرەو یاگێوەتەر هەنگامە منیۆ. چەک ئیتر نییا سەر و شاناشۆ، چیسەولای فکر ئینا سەر و شاناش.
ئێمە چنەشا نزیکێ بیمێ. قسەکەردەی کەما، جەوهەر و ڕۆشنا. کەس ئیتر مەواچۆ کە چێش مکەرۆ. چونکە قەرار سەر وزیاڏە دریان. دەنگو گەریلێوە ژەنێ کە ماچۆنە 'ئێمە بە ئەرکێوە تارخی هورمێسمێ' قەرارداریێ تاکەکەسی نییا، ویژدانو ڕێکوزیای گەلێوەن.
ئامادەکاری تەماما. گەریلا ڕیز بەسۆنە. جە مێڏانەکەنە جموجۆڵێوە نائاسایی هەن. قەرار ڕۆشنا، بەڵام هەستەکێ نقوومێ مەکریا. ئی ڕاپیمایە تەنیا بەرەو ئەرکێوە نییا، بەرەو بەرهەمو ژیوایێ چن ساڵەین، بەرەو ڕادەسکەردە و فکریا جە جۆرێ تازەی.
پەنەوازی بە قسە کەردەی فرە مەکەرۆ. بەڵام جە گرڏ تەماشەکەردەی، گێرتەی ئامێز و دڵسۆزیی ڕێکوزیاینە هەستێوە بەهێز هەن. هیچ چێوێ دمایش نمێ، بەڵام چێوێ یاگێ وێش فارۆ. ئی ساتەوەختە تەنیا چالاکی نییا، ساتەوەختێوەن دلێشەنە ژیوای هامبەش جە زەینو گلێرگەینەی یاگێ گێرۆ.
جە فەرماندەکا هەپەگەی ئەحمەد مالازگیرت و سەیدخان دەرسیم یۆ یۆ گەریلاکا وزا ڕا. جە ئامێز گێرتەی کەما بەڵام تێر و پەڕا. ئانێ گنانە ڕا تاکەکەسێ نییرنێ؛ کەسانێنه کە ئەرکشا پنە سپاریان. ئانێ مەنێنی پانەی مزانا، کە ئینە کیشیایۆ نییا، فاڕایۆ و پێگێوە ڕێکوزیاییا پەی مێڏانێوە جیاوازی.
دۆڵۊو قەندیلی جیا مەنەن. بەڵام جیا ئاستەکەی بێ مەڵامەت نییا، ئەوەکۆشایێ بەردەوامیش ئینا شۆنیۆ. حەر هەنگامێوە بەرەو ویەردە نییا، بەڵکوم پێسە و پارچێوە جە ئایندە و ڕێکوزیای نریۆ.
سەر سەعبو ١١ـو تەممووزی جە سەروو دەگا و سورداشو ناوچە و دووکان و سلێمانی، ئێمە ئینایمێ مەڕە و جاسەنەینە.
گرووپو گەریلاو قەندیلی کۊتڕا ، یاوێ مێڏانەکە. حەر یۆشا ساڵانێوەشا جەڕاو کەشە کانە ویەرنان. بەڵام ئارۆ و ئێسا تەنیا ویەردە نیا، بەڵکوم زەمینەو پڕۆسێوە تازەین. ئینە پاشەکشێ نییا، بەڵکوم یاواین بە ستراتیژێ کراوە و ڕێکوزیای.
ڕوانگێوە، هەڵوێسێ، فاڕایۆ. چی هەڵوێسەیە جەنگ نییا، یاواینەی ڕێکوزیاییا، وردبینیێوە سیاسی هەن. ئینە چەک نییا، نیارە و ڕێزدارانە و سەردەمێوەن کە نوێنەرایەتیش مکەرۆ. نە وەشحاڵا و نە ئیدانەش مکەرۆ. تەنها جابەجێ کەردە و دەرفەتە دماییەکاش ئاستی تەمام کریان.
ئێر کریۆوە.
کاتێ بڵێسەو ئێرەکەی یاوۆنە ئاسنەکەی، جەسەکێ پاشەکشێ مەکەرا. چەمەکێ ئینێ سەر و بڵێسەدای ئێرەکەی، بەڵام عەقڵ ئینا یاگێوەتەرەنە، جە ئایندەنە، چونکە ئانەی سۆچۆنە تەنها ئاسن نییا، بەڵکوم قورسایی فۆرمێوە ئەوەکۆشاین. ئا بارگرانییە ئیسە بە شێوەی تازە هورگیریۆ. نە کردەوێوە دراماتیکا، نە زیادەڕەوی، نە ئاماژێوە ڕەمزییا. چونکە گەریلا چێگە نمایش مەکەرۆ.
ئانەی چێنە گوزەریۆ، وێڕێکوزتێوە ئیرادەی جەماوەرییا کە جە زەریفی جەنگیۆ پەی زەریفی سیاسەتی فاریۆوە. بڵێسەو ئێری بەرز بۆوە. گەریلا ڕووە چا ئێرەیە مکەرۆ و هیچ مەواچا. چونکە ئینە ماڵئاوایی نییا. ئینە یوەم وێستگەو ڕێوەن کە جە چوارچێوەی تەرینە بەردەوام بۆنە.
چێگە ئارۆ وەردەمو ئەشکەوتو جاسەنەی نەک هەر قەرارێ ئەرەیاویا؛ بەڵام مڏرامان و گەلێ جە وەراوەرو تاریخینە بێ. پەی کوردی ئی کەشێ تەنیا ناوچێوە وەرگری نەبییەن؛ یاگێوە بیێنێ کە ویرکەردەیۆ، یادەوەری و ناسنامە دلێشەنە پەرەش سانان و ئیسە ئا ئیرادەیەی چێ کەشانە وەش بییەن، نیشانەش دان کە ئامادەن بە زوانێوە تەر قسێ بکەرۆ، بەڵام بە بانگەوازییەکەو ڕابەر ئاپۆی.
گەلوو کوردی نەک با چێوا کە جە دەسش دێنې، بەڵکوم با چێوەی کە دەستبەردارش نەبیەن، گەشەش کەردەن و ئارۆش، ئەرەیاوناش کە ئامادەن ئەوەکۆشای وێش فاڕۆ، نەک جە سەیە و کەشی، بەڵکوم بە ئیرادەو گەلی، چێر و وەرەتاوی سیاسینە.
گەریلاکێ گێڵاوە. بەڵام سەر و شاناشاوە ئیتر چەک نییا، بەڵکوم بارگرانییێ سیاسییا کە بە نامێ گەلەکەیشاوە هورش گێرا.
ئی کەشێ تا ئیسە هینو ئاریشان. بەڵام ئینجارە بە پارادایمو گەلی کە بە بانگەوازو ڕابەر ئاپۆی پێکئامان، ئیتر بە زوان و شاخی قسێ مەکەرا، بەڵکوم بە زوانو گەلی قسێ مکەرا.
چونکە فۆڕمی تازە و ئەوەکۆشای یانێ بنیات نیای بە وشێ، فاڕییای بە سیاسەت، چنی گەلی بنیات نریۆوە.
هەرپاسە ئا ئێرەی ئارۆ چێگەنە گیزیانە نەک تەنها چەکی ویەردە، بەڵکوم ڕای ئایندێش ڕۆشن مکەرۆوە
پەی کوردی هەرگیز ئێر تەنیا سۆچنای نییا؛ بەڵکوم بڵێسەو زوانێوەن، زینە کەردەیۆ گەلێوە بییەن. ئانەی چی بڵێسەنە سەرش هوردان، ئیرادەو سیاسی گەلێوەن کە چنی خۆڵەمێشو وێش ڕووبەڕوو بییەنۆ. کە ئیسە بۆنە ڕێوە پەی وەستەیرە جە کەشەکا پەی دەشتەکا، بەڵکوم پەی ڕزگارکەردە و دەشتە گۆرەکا ئنە و کەشەکا.
